CNQP&KT - Trong những năm đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, Việt Minh đã tiếp nhận một số hàng binh từ phía đối phương, trong đó có một người tên là Schulze, quốc tịch Đức. Được sự cảm hóa, người hàng binh này đã theo Việt Minh và góp công rất lớn với ngành Quân giới.

Schulze nguyên là lính thợ của Quân đội Đức Quốc xã, bị quân Pháp bắt làm “lính lê dương” rồi đưa sang Việt Nam năm 1945. Không chấp nhận việc xâm lược của quân viễn chinh Pháp, năm 1946, ông bỏ trốn sang hàng ngũ kháng chiến của ta tại mặt trận Nam Trung Bộ, được lãnh đạo, chỉ huy mặt trận Nam Trung Bộ chấp thuận và đặt tên mới là Nguyễn Đức Việt. Cái tên Đức Việt có ngụ ý ông tuy là người Đức nhưng gắn bó và xem Việt Nam là quê hương thứ hai của mình. So với người châu Âu, ông nhỏ hơn, tính tình điềm đạm, thích nói hài, nói “dóc” nên bạn bè cùng làm việc ở cơ quan địch vận gán cho ông biệt hiệu “Con rắn vuông”.

Tại mặt trận Nam Trung Bộ, Schulze - Nguyễn Đức Việt báo cáo với tổ chức là ông đã từng làm việc trong xưởng cơ khí của nhà máy dệt, từng lái máy bay thể thao... Biết được trình độ chuyên môn của ông, ngày 19/12/1946, Bộ Quốc phòng điều ông ra miền Bắc và cử đồng chí Tôn Thất Hoàng (người của Cục Quân giới) tìm hiểu thêm về năng lực, nguyện vọng của Schulze - Nguyễn Đức Việt, rồi báo cáo lên Bộ. Sau đó, Bộ Quốc phòng đã điều ông về nhận công tác tại Xưởng Quân giới Chiến khu 2.

Ở Chiến khu 2, Schulze - Nguyễn Đức Việt được Khu trưởng Hoàng Sâm rất tin tưởng, tạo mọi điều kiện làm việc, rồi giúp ông “xây dựng gia đình” cùng cô Hoàng Thị Thành, người Tày, quê ở Hoàng Su Phì (Hà Giang) - là con một gia đình công chức có học thức, trẻ đẹp đang công tác tại đội quân địch vận. Cảm kích về sự quan tâm của Khu trưởng, nên Schulze - Nguyễn Đức Việt thường khoe với mọi người: “Tướng quân của tôi đã cho tôi vợ”. Từ ngày về sống bên nhau, tuy có khác biệt về ngôn ngữ, nhiều lúc nói chuyện phải ra hiệu bằng tay, nhưng hai vợ chồng ở hai châu lục Á - Âu sống rất hòa thuận, cùng nhau xây đắp tổ ấm và cống hiến cho cách mạng.


Schulze - Nguyễn Đức Việt thời kỳ theo Việt Minh chống thực dân Pháp.                   Ảnh:TL

Khi Nha Nghiên cứu kỹ thuật (NCKT) được thành lập, thấy năng lực của Schulze - Nguyễn Đức Việt phù hợp, Bộ Quốc phòng điều ông về nhận công tác tại đây. Đáp lại sự tin tưởng của Bộ Quốc phòng, chỉ trong một thời gian ngắn, Schulze - Nguyễn Đức Việt cùng tập thể cán bộ Nha NCKT chế tạo thành công lựu đạn AT bằng công nghệ dập, góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm, tăng năng suất lao động lên gấp nhiều lần. Từ thành công này, Schulze - Nguyễn Đức Việt đề nghị lãnh đạo, chỉ huy Nha NCKT cho phép áp dụng công nghệ này để dập vỏ đạn DAM dùng cho các loại súng bộ binh, như: súng trường Lebel, Mousquelon, Indochinois. Ông cùng cán bộ, nhân viên kỹ thuật Phòng Cơ khí, Xưởng mẫu của Nha NCKT thiết kế, gia công các bộ chày, cối dập vỏ đạn DAM. Dù kích thước của vỏ đạn DAM bé hơn, hình dạng vỏ đạn phức tạp hơn so với khuôn dập đạn AT, nhưng sau khi thử nghiệm kết quả vỏ đạn DAM làm bằng công nghệ dập đạt yêu cầu về hình dáng, lắp vào, tháo ra khỏi nòng súng dễ dàng. Sau đó, việc thí nghiệm làm vỏ đạn DAM bằng công nghệ dập phải tạm dừng do Nha NCKT phải sơ tán tránh địch. Hơn nữa, sau chiến thắng Việt Bắc - Thu Đông 1947, các đơn vị chủ lực của ta đã được trang bị nhiều loại súng mới hơn, súng cũ được chuyển cho bộ đội địa phương, dân quân du kích sử dụng.

Sang năm 1949, Schulze - Nguyễn Đức Việt tiếp tục được chuyển sang Ban Nghiên cứu Không quân vừa thành lập. Ông được phép lái thử chiếc máy bay thể thao Tiger Mooth duy nhất còn dùng được lúc bấy giờ. Đây là một trong hai chiếc máy bay (chiếc kia là Morane) của Hoàng đế Bảo Đại tặng Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa sau khi thoái vị. Hai chiếc máy bay này đã “hành quân” bằng đường sắt, đường bộ, đường thủy từ sân bay Tây Lộc (Huế) ra sân bay Gia Lâm, lên sân bay Kim Đái - Tông (Sơn Tây) và cuối cùng được “cất kỹ” tại vùng Chiêm Hóa. Loại máy bay thể thao này chỉ cần một vạt ruộng tương đối bằng phẳng là có thể cất, hạ cánh, giống như loại máy bay trinh sát L19 của Không quân Pháp hồi đó.

Schulze - Nguyễn Đức Việt (ngoài cùng bên phải) và các đồng đội chụp ảnh kỷ niệm cùng đồng chí Trường Chinh tại chiến khu Việt Bắc.                     Ảnh: TL

Cần phải nói thêm về chiếc máy bay Tiger Mooth, do không được sử dụng thường xuyên nên đồng hồ báo tốc độ, độ cao, độ thăng bằng… không còn tốt. Hơn nữa, sau cuộc “hành quân” qua nửa chiều dài đất nước, một vài bộ phận bằng vải và gỗ của máy bay bắt đầu xuống cấp, kết cấu chung của máy bay bị ảnh hưởng. Ngoài ra, nhiên liệu cho máy bay là loại xăng đặc biệt, ta chỉ mua được một ít từ vùng địch tạm chiếm đưa ra nên không có gì bảo đảm. Khó khăn và nguy hiểm như vậy, nhưng Schulze -  Nguyễn Đức Việt vẫn tình nguyện xin được lái chiếc máy bay Tiger Mooth. Có lẽ đây cũng là chuyến bay thử đầu tiên của “Không quân Việt Nam” trên vùng trời Việt Bắc.

Sau khi điều khiển máy bay cất cánh tốt, lượn vòng trên vùng trời Chiêm Hóa, Schulze - Nguyễn Đức Việt mạnh dạn điều khiển máy bay bổ nhào. Nhưng do bộ bánh lái điều khiển lên xuống không còn hoạt động tốt ở tốc độ cao, do đó khi bổ nhào máy bay đã không thể “ngóc đầu” lên được. Trong tình huống nguy nan ấy, Schulze - Nguyễn Đức Việt đã rất bình tĩnh và khéo léo điều khiển máy bay đâm bổ nhào xuống sông, tránh khu vực dân cư, đảm bảo an toàn về người và tài sản. Còn ông, cũng bị một phen hú vía! Biết được tin, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Tạ Quang Bửu rất khen ngợi việc làm này của Schulze - Nguyễn Đức Việt. Thứ trưởng nói: “Với một máy bay lạ, cất trong kho 4 năm, điều kiện bảo quản không tốt, vậy mà dám bay thử và bổ nhào. Đó là hành động đầy đủ tinh thần trách nhiệm và tinh thần dũng cảm của phi công lái máy bay thử nghiệm”.

Kháng chiến chống thực dân Pháp thắng lợi, Schulze - Nguyễn Đức Việt trở về nước (thời điểm đó là Cộng hòa Dân chủ Đức) và được giao phụ trách một sân bay. Đến giữa năm 1969, ông dự định quay lại Việt Nam cùng với phái đoàn của Cộng hòa dân chủ Đức, kết hợp gặp vợ con. Quân chủng Phòng không - Không quân, Cục Quân giới và gia đình đã chuẩn bị đón tiếp chu đáo, nhưng thật đau xót và nuối tiếc, Schulze - Nguyễn Đức Việt đã không thể thực hiện được ước nguyện khi bất ngờ tử nạn trong một vụ tai nạn máy bay...

NGÔ NHẬT DƯƠNG

(Theo tư liệu của đồng chí Vũ Đại Hòa và XP- Phước, Ban Liên lạc Nha Nghiên cứu kỹ thuật.)

Bình luận


Họ và tên:*

Đơn vị:     

Điện thoại:*               

Email:*                       

Nội dung: