CNQP&KT - “Nghe tiếng” về ngôi làng khang trang, không phải lo cửa đóng then cài, mà luôn mở rộng cửa đón khách, lại nằm trong lòng một nhà máy quốc phòng khiến tôi tò mò muốn được “thực mục sở thị”. Vào một ngày Đông rét ngọt trước thềm Xuân Tân Sửu 2021, chúng tôi đã đến Nhà máy Z129, đúng vào dịp đơn vị đang chuẩn bị kỷ niệm 50 năm ngày truyền thống...

THUỞ BAN ĐẦU GIAN KHÓ…

Bước qua cổng Nhà máy Z129, thuộc Tổng cục Công nghiệp quốc phòng (CNQP), những bụi hồng leo ánh lên màu hồng rực trong buổi sáng mùa Đông lạnh giá khiến chúng tôi xuýt xoa không ngớt. Thâm tâm cứ hình dung về một nhà máy CNQP hiện đại, với những khối máy đồ sộ, nhà xưởng sôi động, thế nên tôi khá bất ngờ trước những nếp nhà lính thợ thấp thoáng ven đồi... Trong màu xanh ngăn ngắt của rừng keo, rừng tràm là màu vàng của những trái cam, trái bưởi đang mùa chín rộ. Chỉ cần lướt qua cũng thấy sự trù phú, ấm áp của ngôi làng Quân giới có tuổi đời không kém lịch sử của Nhà máy Z129.


Nhà máy Z129 nhìn từ trên cao.  Ảnh: CTV

Đưa chúng tôi đi tham quan một vòng, Thượng tá Nguyễn Thị Hường, Chủ nhiệm Chính trị Nhà máy, cho biết: “Nhìn cơ ngơi hôm nay của Nhà máy, ít ai biết những thế hệ đầu tiên đã đổ biết bao mồ hôi, công sức để gây dựng nên”. Đi tìm lời giải cho thắc mắc, không biết các thế hệ đi trước đã vượt khó như thế nào, chúng tôi đã tìm gặp những nhân chứng sống ấy...

Đã bước vào tuổi 80, ông Nguyễn Vũ Quyền - nguyên Trưởng phòng Hành chính - Hậu cần Nhà máy vẫn minh mẫn và khỏe mạnh, nhiệt tình tiếp chúng tôi. Những kỷ niệm của một thời gian khó dường như vẫn chưa hề phai mờ trong tâm trí người cựu chiến binh Quân giới. Ông Quyền về Nhà máy từ những ngày đầu thành lập trong một thung lũng có tên là Voi Đầm (thuộc xã Đội Bình, huyện Yên Sơn, tỉnh Tuyên Quang). Tuy nhiên, vào tháng 8/1971, Công trường 6505 (tên gọi thời kỳ đầu xây dựng Nhà máy) đã bị nhấn chìm trong một trận lụt lịch sử. Vì vậy, địa điểm xây dựng Nhà máy đã được di chuyển đến thôn Phú Bình, xã Đội Bình, huyện Yên Sơn ngày nay. Nơi đây vốn là vùng đồi thấp, ông Quyền và đồng đội đã bổ những nhát cuốc đầu tiên để xây dựng Nhà máy. Những ngày đầu, khó khăn nhất chính là điều kiện sinh hoạt thiếu thốn: “Hết ca là phải đi bộ 3km về khu Voi Đầm để ăn uống, nghỉ ngơi. Chưa có đường đi lối lại, dốc đá trơn, vô cùng khó khăn trong sinh hoạt, lao động, chúng tôi chỉ biết bảo nhau cố gắng, phấn đấu mỗi người làm việc bằng hai để xây dựng Nhà máy” - ông Quyền nhớ lại.

Khó khăn vất vả của những năm tháng “đầu tiên” ấy cũng in đậm trong tâm trí Đại tá Hoàng Anh Tuấn, nguyên Bí thư Đảng ủy, Chính ủy Nhà máy Z129. Hồi tưởng lại cái thời "ăn bát cơm độn sắn trước giờ vào ca", ông Tuấn bộc bạch: “Tôi về Nhà máy đúng vào thời kỳ đất nước vô cùng khó khăn. Khi ấy, Nhà máy vẫn chưa xây dựng xong, chuyên gia nước ngoài rút về nước, để lại dây chuyền sản xuất lắp đặt dang dở, thiếu đồng bộ, do chưa được chuyển giao công nghệ nên cũng không thể đưa vào khai thác, sử dụng được. Sản phẩm không có, chúng tôi phải phân công nhau lên đồi phát cây, làm đất trồng sắn để cải thiện cuộc sống... Khó khăn đã không thể làm cán bộ, công nhân viên Nhà máy chùn bước; trái lại, càng thôi thúc chúng tôi thi đua lao động, phát huy tinh thần chủ động, sáng tạo, hăng say nghiên cứu để tự chủ dần”.

Khó khăn rồi cũng qua đi, Nhà máy từng bước đi vào sản xuất đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ được giao. Trong thập kỷ 80-90 của thế kỷ XX, Nhà máy đã tích cực đổi mới tư duy, tăng cường khai thác thị trường, tìm kiếm nguồn hàng, vừa hoàn thành tốt nhiệm vụ sản xuất quốc phòng, vừa kết hợp sản xuất kinh tế. Cũng từ đó, một loạt sản phẩm kinh tế đã ra đời làm nên thương hiệu Z129, như: phụ tùng xe đạp, xe máy, khóa cửa, dụng cụ y tế, sản phẩm truyền tải điện, viễn thông...


Khu vực Nhà điều hành mới của Nhà máy Z129.    Ảnh: CTV

TRUYỀN THỐNG “BA THẾ HỆ”

Cùng với sự phát triển của Nhà máy, “nơi ăn, chốn ở” của các gia đình cán bộ, công nhân cũng từng bước được xây dựng. Để thực hiện việc này, bên cạnh hoàn thành nhiệm vụ sản xuất quốc phòng, Nhà máy đã mở rộng sản xuất gạch, vôi, mua xi măng phục vụ công tác xây dựng mới, cải tạo trong đơn vị; đồng thời tạo điều kiện cho người lao động “mua chịu” làm nhà riêng.

Thượng tá Nguyễn Thị Hường cho biết: “Từ một vùng rừng núi hoang sơ, đến nay chúng tôi đã có được hệ thống hạ tầng kỹ thuật cơ bản gồm điện, đường, trường, trạm phục vụ cho gần 900 hộ dân, với 3.000 nhân khẩu. 50 năm qua, đã có nhiều thế hệ con em Nhà máy lớn lên, đi học tập ở các phương trời rồi lại quay trở về xây dựng Nhà máy”. Chị trải lòng: “Ngày còn nhỏ, mỗi lần theo bố vào Nhà máy, tôi cứ lăng xăng chạy chỗ này, khám phá chỗ kia. Mùi dầu, mỡ, tiếng doa, tiện đã theo cả vào trong những giấc ngủ khi nằm chờ bố tan ca. Tình yêu với Nhà máy trong tôi cứ thế lớn dần theo năm tháng!”. Từ người công nhân trực tiếp sản xuất, chị đã phấn đấu trưởng thành đến cương vị Chủ nhiệm Chính trị Nhà máy. Giờ đây, dù tổ ấm của gia đình ở Quảng Ninh, cách Nhà máy hàng trăm km, nhưng chị Hường luôn lấy tình yêu với công việc là động lực để cống hiến và phấn đấu.


Ông Nguyễn Vũ Quyền - nguyên Trưởng phòng Hành chính-Hậu cần Nhà máy Z129 trò chuyện với phóng viên và cán bộ Nhà máy.   Ảnh: LÊ NAM

Cũng như Thượng tá Nguyễn Thị Hường, nhiều cán bộ đang công tác là những thế hệ tiếp nối “người lính thợ Ngòi” ở Nhà máy. Chẳng hạn như gia đình ông Quyền, ông Tuấn đều có con, cháu làm việc trong Nhà máy. “Gắn bó với Nhà máy từ thời tuổi trẻ đến khi về hưu, điều tôi luôn tự hào chính là truyền thống “lớp cha trước, lớp con sau”. Chứng kiến sự phát triển lớn mạnh của Nhà máy hôm nay, chúng tôi thấy vinh dự vì có phần đóng góp của các thành viên trong gia đình mình” - ông Nguyễn Vũ Quyền chia sẻ.

“THUNG LŨNG XANH” Z129

Đang làm việc ở môi trường cơ quan Tổng cục CNQP, được điều lên Nhà máy làm giám đốc, những ngày đầu mới nhận nhiệm vụ, Đại tá Phan Dương Minh có nhiều trăn trở. Làm thế nào để Nhà máy tiếp tục phát triển bền vững, bảo đảm việc làm, đời sống cho người lao động trong điều kiện vừa sản xuất, vừa triển khai các dự án đầu tư là thách thức lớn đối với anh. Là một nhà máy cơ khí chính xác chuyên sản xuất ra các loại ngòi - thành tố quan trọng nhất của quả đạn, điều làm anh vững tin chính là được công tác trên mảnh đất yên bình, giàu truyền thống, cùng những người lính thợ tâm huyết, say mê công việc. Đại tá Phan Dương Minh chia sẻ: 50 năm qua, các thế hệ cán bộ, công nhân viên, người lao động Nhà máy Z129 luôn đoàn kết, tự lực, nỗ lực và sáng tạo, cùng nhau vượt qua khó khăn, góp phần xây dựng Nhà máy xứng đáng là một cơ sở CNQP nòng cốt hiện đại. Hiện nay, Nhà máy có hệ thống trang - thiết bị, công nghệ tiên tiến, đội ngũ cán bộ kỹ thuật được đào tạo cơ bản, có năng lực nghiên cứu thiết kế, chế tạo các sản phẩm quốc phòng mới, hiện đại; sản xuất đa dạng các sản phẩm kinh tế với giá trị ngày càng cao. Từ dây chuyền công nghệ được đầu tư ban đầu để sản xuất 3 loại ngòi truyền thống, hiện Nhà máy đã đủ năng lực sản xuất và sửa chữa hàng chục loại ngòi đạn với chất lượng ngày càng ổn định, một số sản phẩm tiếp cận xu hướng phát triển của CNQP thế giới.


Sản xuất quốc phòng ở Nhà máy Z129.   Ảnh: CTV

Vui chuyện, Giám đốc Phan Dương Minh nói với chúng tôi rằng, thời gian tới, Nhà máy tập trung vào “3 đột phá”, đó là phải đẩy mạnh phát triển sản xuất kinh tế, hướng đến có sản phẩm xuất khẩu; nâng cao năng lực quản trị doanh nghiệp, đáp ứng xu hướng hội nhập quốc tế; tiếp tục ổn định và nâng cao chất lượng sản phẩm quốc phòng. “Nhà máy cũng đang phấn đấu sẽ xuất khẩu được từ một đến hai sản phẩm quốc phòng, nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh. Muốn vậy chúng tôi phải thực hiện nhiều giải pháp, trong đó sẽ tiếp tục cơ cấu lại lực lượng lao động, tinh giản bộ máy gián tiếp, bổ trợ; coi trọng việc đào tạo, bồi dưỡng, sử dụng đội ngũ nhân lực chất lượng cao…” - Đại tá Phan Dương Minh cho biết.

Nhân đề cập đến vấn đề sử dụng nhân lực, Đại tá Phan Dương Minh kể cho chúng tôi nghe chuyện một tiến sĩ trẻ, được đào tạo cơ bản ở nước ngoài, rất có năng lực trong công tác. Tuy nhiên, anh cứ “nằng nặc” xin chuyển công tác với lý do “về gần nhà với vợ con”. Tìm hiểu kỹ, Giám đốc Minh đã động viên chàng tiến sĩ ở lại, hứa sẽ tạo điều kiện thuận lợi để hợp lý hóa gia đình. Sau một thời gian thuyết phục, người này đã đồng ý ở lại Nhà máy và đảm nhiệm tốt công việc được giao. Đến nay, anh đã được tin tưởng giao làm quản đốc một phân xưởng có hệ thống máy móc, trang - thiết bị hiện đại nhất Nhà máy.


Tiết mục trong màn sử thi "Bản hùng ca người lính thợ Ngòi" tái hiện lịch sử nửa thế kỷ hình thành và phát triển của Nhà máy Z129  trong Lễ kỷ niệm 50 năm Ngày truyền thống.   Ảnh: LÊ NAM

Bên cạnh việc quan tâm đến điều kiện sản xuất thì cũng cần không ngừng nâng cao đời sống, sức khỏe cho người lao động. Với quan điểm ấy, Nhà máy đã ưu tiên xây dựng các hạng mục công trình phục vụ đời sống của người lao động. Khu nhà công vụ, nhà tập thể của Nhà máy có thể đảm bảo sinh hoạt của hàng trăm cán bộ, công nhân; hệ thống trang trại gồm: vườn rau - ao cá - khu chăn nuôi khép kín, đảm bảo 100% nhu cầu của bếp ăn ca tự chọn, phục vụ từ 800-900 suất ăn/ca; hệ thống thiết bị sản xuất nước đóng chai cũng vừa được hình thành; một siêu thị mới được khai trương đáp ứng nhu cầu thiết yếu của người lao động và bà con trong vùng; các sân chơi thể thao đã và đang được đầu tư xây dựng. Như vậy, một “quần thể xanh” trong lòng Nhà máy, vừa góp phần giải quyết lao động dôi dư, vừa đảm bảo đời sống, sinh hoạt của người lao động đã và đang làm đổi thay cảnh quan, diện mạo Nhà máy.

Giữa thung lũng phủ tràn màu xanh của rừng cây, một nhà máy CNQP mới đang hiển hiện trên nền nhà máy cũ. Chúng tôi tin rằng, “Thung lũng xanh” Z129 sẽ ngày càng “thay da đổi thịt” trên vùng đất Tuyên Quang giàu truyền thống cách mạng; là nơi những người lính thợ Ngòi được sống và làm việc trong môi trường văn minh, hiện đại, có điều kiện đóng góp nhiều hơn nữa cho sự phát triển bền vững của Nhà máy cũng như ngành CNQP Việt Nam.

Ghi chép của PHẠM THU THỦY

Bình luận


Họ và tên:*

Đơn vị:     

Điện thoại:*               

Email:*                       

Nội dung: