CNQP&KT - Những năm qua, ngành Công nghiệp quốc phòng Việt Nam đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, trong đó đã làm chủ công nghệ sản xuất được hầu hết các loại vũ khí, khí tài, đạn dược. Có điều, đằng sau những sản phẩm đặc biệt đó là mồ hôi, công sức, thậm chí là cả máu của những người lính thợ…

NHỮNG NHÂN CHỨNG SỐNG

Để tìm hiểu về những đóng góp và sự hy sinh thầm lặng của người lính thợ Công nghiệp quốc phòng (CNQP), chúng tôi đã tìm gặp Thiếu tướng, Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Chương, nguyên Viện trưởng Viện Vũ khí, nguyên Phó Chủ nhiệm Tổng cục CNQP, người đã dành phần lớn cuộc đời mình cho việc nghiên cứu, chế tạo vũ khí. Chính ông cũng bị thương và hỏng một mắt khi đang chế thử một loại vũ khí mới. Bởi vậy, hơn ai hết, ông hiểu rõ những khó khăn, vất vả và sự hy sinh của người lính thợ khi gắn bó với công việc nguy hiểm này.

Theo Thiếu tướng Nguyễn Ngọc Chương, những năm kháng chiến chống Mỹ, các nhà máy Quân giới - CNQP là một trong những trọng điểm đánh phá ác liệt của máy bay địch; người công nhân vừa sản xuất, vừa phải chiến đấu bảo vệ nhà máy. Họ đã làm ra nhiều loại vũ khí, đạn dược phục vụ chiến trường nhưng cũng chịu nhiều hy sinh, mất mát. Có những người hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ. Nhắc đến sự hy sinh của những người lính thợ, nơi Thiếu tướng Nguyễn Ngọc Chương nghĩ tới đầu tiên là Nhà máy Z131. Với ông, đó là nơi hội tụ đầy đủ những gian khó, thăng trầm, hy sinh, mất mát, nhưng cũng là biểu tượng sáng ngời của ý chí kiên cường, nỗ lực vươn lên của người lính thợ CNQP.

Chúng tôi đã cùng ông đến thăm bà Nguyễn Thị Đàm, một công nhân kỳ cựu sản xuất vũ khí trong những năm kháng chiến chống Mỹ cứu nước của Nhà máy Z131. Lắng đọng với dòng hồi ức từ quá khứ, bà Đàm chậm rãi kể: “Những năm kháng chiến chống Mỹ, tôi đã tận mắt chứng kiến sự hy sinh của đồng đội, nhưng mỗi lần vào ca nghĩ đến miền Nam ruột thịt thì bao khó khăn, vất vả, thậm chí hy sinh tính mạng cũng không làm chúng tôi nhụt chí mà càng quyết tâm hoàn thành tốt nhiệm vụ”. 


Sản xuất quốc phòng ở Nhà máy Z115.    Ảnh: BẢO LÂM

Chiến tranh đã lùi xa nhưng ngay cả thời bình, những người lính thợ vẫn phải đối mặt với gian khó, hiểm nguy, và có không ít người đã ngã xuống trong lúc thực hiện nhiệm vụ. Vào những ngày hè của năm 2006, chỉ trong vòng hai tháng đã xảy ra 2 vụ nổ liên tiếp tại khu nhà xưởng sản xuất thuốc nổ nhũ tương của Nhà máy Z131 làm 2 cán bộ, công nhân hy sinh, 4 người bị thương. Dù không ai muốn nhắc lại, nhưng nhiều người không thể nào quên những giây phút đau thương đó. Hai vụ tai nạn xảy ra trên cùng một dây chuyền sản xuất đã hằn sâu, ám ảnh tâm trí những người chứng kiến đến mức sau khi đã tìm hiểu rõ nguyên nhân, thay thế thiết bị, khôi phục sản xuất, nhiều công nhân vẫn chưa thực sự yên tâm làm việc. Nhờ những nỗ lực của đội ngũ cán bộ, kỹ sư  Nhà máy, chỉ sau đó ít lâu, dây chuyền đã được khôi phục hoàn toàn, tất cả các thông số kỹ thuật của dây chuyền luôn đảm bảo, người công nhân thực sự yên tâm khi sản xuất. Tuy nhiên, sự hy sinh, mất mát là điều không gì có thể bù đắp nổi.                                         

HIỂM NGUY RÌNH RẬP

Nói về sự cố trong các nhà máy quốc phòng, hẳn nhiều người chưa quên vụ nổ khu sản xuất pháo hoa vào năm 2013 tại Nhà máy Z121, doanh nghiệp duy nhất tại Việt Nam sản xuất sản phẩm này. Vụ nổ không chỉ phá hủy hệ thống nhà xưởng sản xuất, mà còn làm nhiều công nhân tử nạn. Sau sự cố, Nhà máy đã được đầu tư xây dựng một hệ thống sản xuất pháo hoa hiện đại tại một nơi riêng biệt, nhà xưởng được đầu tư trang, thiết bị đảm bảo an toàn phòng, chống cháy nổ. Tuy nhiên, nhiệm vụ chính của Z121 vẫn là sản xuất các loại sản phẩm, như: hỏa cụ, thuốc nổ công nghiệp, phụ kiện nổ, những sản phẩm này vừa mang tính nguy hiểm vừa rất độc hại, đặc biệt là loại thuốc gợi nổ có độ nhạy nổ rất cao.

Không chỉ trong chiến tranh mà ngay cả thời bình, những người lính thợ luôn đối mặt với gian khó, hiểm nguy, không ít người đã ngã xuống trong lúc thực hiện nhiệm vụ.      

Phân xưởng sản xuất hỏa cụ (A7) thuộc Xí nghiệp 2, Nhà máy Z121, là nơi sản xuất những vỏ hạt lửa vàng óng, nhìn vô cùng thích mắt. Khi được nhồi thuốc gợi nổ, những hạt lửa nhỏ bé này sẽ trở thành chi tiết cực kỳ quan trọng của quả đạn và cũng vô cùng nguy hiểm. Mặc dù nhiều công đoạn đã được tự động hóa, giảm thiểu nguy cơ mất an toàn, thế nhưng vẫn có những công đoạn, người công nhân phải tiếp xúc trực tiếp. Tranh thủ giờ nghỉ giữa ca của Phân xưởng A7, chúng tôi hỏi chuyện công nhân Hoàng Văn Giang. Anh cho biết, trước khi sản xuất, người công nhân phải nắm rõ được tính chất lý hóa, cháy nổ của từng sản phẩm. Khi sản xuất phải chấp hành nghiêm nguyên tắc an toàn, định lượng, định người, định nhiệt độ và độ ẩm. Chính những yếu tố này giúp người công nhân đảm bảo an toàn trong sản xuất, hoàn thành nhiệm vụ được giao.

Tại bất cứ nhà máy sản xuất đạn dược nào, trong đó có Z113, việc nhồi thuốc nổ vào quả đạn luôn là công đoạn dễ xảy ra nguy cơ mất an toàn, dù giờ đây, hầu hết các công đoạn này đều đã được thay thế bằng máy móc hiện đại. Khi phải đứng cạnh những thùng thuốc nổ lớn để chuẩn bị đưa thuốc vào máy nhồi đạn, chắc hẳn nhiều người sẽ rất e ngại. Thế nhưng chứng kiến cách mà những người công nhân làm việc, chúng tôi thực sự khâm phục bản lĩnh, sự bình tĩnh và ý chí kiên cường của các anh. “Chúng tôi phải nắm rõ quy trình sản xuất, yếu tố công nghệ, công tác phòng, chống cháy nổ tại nơi mình sản xuất để đảm bảo an toàn” - Công nhân Trần Quốc Kỳ, Phân xưởng A5, Xí nghiệp 2, Nhà máy Z113 cho biết.

Còn tại Phân xưởng tổng lắp đạn (A5) thuộc Xí nghiệp 1, Nhà máy Z115, việc tổng lắp đạn hỏa lực được thực hiện tại khu vực riêng. Các khu vực này được gọi là các ô công nghệ, được dựng lên để giảm thiểu thiệt hại nếu có sự cố xảy ra. Tại đây, những người công nhân phải trực tiếp tiếp xúc với thuốc phóng, do đó, mọi mọi hành động phải thật chính xác và nhẹ nhàng, bởi chỉ một chút lơ là, nguy hiểm có thể xảy ra… Anh Trần Văn Hậu, công nhân của Phân xưởng A5, chia sẻ: “Với đặc thù nguy hiểm như thế thì ngay cả những người làm việc lâu năm cũng có lúc e ngại. Những người mới nhận công tác thì tâm lý sợ rõ ràng. Tuy nhiên, với kinh nghiệm của những người đi trước truyền đạt cho người đi sau, chúng tôi làm đúng theo các quy trình công nghệ, đúng nguyên tắc thì luôn đảm bảo an toàn”.


Nữ công nhân Nhà máy Z111 kiểm tra sản phẩm quốc phòng. Ảnh: TRẦN THÁI

THÀNH QUẢ ĐỔI MỚI

Để có sự an toàn trong sản xuất như ngày hôm nay, Z115 đã trải qua bao nỗi thăng trầm theo đúng nghĩa của từ này. Nhiều năm đã trôi qua nhưng khó ai có thể quên cảnh tượng xảy ra năm 2003, Nhà máy Z115 rộng hàng chục héc ta gần như bị san phẳng sau những tiếng nổ kinh hoàng từ các kho đạn cấp 5 đang chờ xử lý. Sau sự cố này, Z115 đã phải xây dựng lại từ đầu về cơ sở vật chất, nhưng cũng chính vì thế, Nhà máy đã nỗ lực kiến tạo để chuyển mình mạnh mẽ sau gần hai thập niên. Khu nhà xưởng bị nổ năm xưa nay đã được thay thế bởi một hệ thống nhà xưởng hiện đại, khu vực sản xuất được quy hoạch, mở rộng thêm với những dây chuyền sản xuất tiên tiến.

Đại tá Nguyễn Anh Tuấn - Giám đốc Nhà máy Z115, cho biết: Từ trong hoang tàn, đổ nát, Z115 đã gượng dậy, từng bước hồi sinh và phát triển vững chắc. Nhà máy là một trong số ít các đơn vị thuộc Tổng cục có doanh thu trên 1.500 tỷ đồng/năm, thu nhập bình quân đạt trên 15 triệu đồng/người/tháng.

Quay trở lại với Nhà máy Z131, sau 16 năm xảy ra vụ nổ, đơn vị đã có bước phát triển vượt bậc. Những năm gần đây, Nhà máy đã sản xuất thành công hàng chục loại sản phẩm quốc phòng. Cùng với đó, đã thực hiện tốt việc kết hợp quốc phòng với kinh tế, trong đó thuốc nổ công nghiệp là một trong những sản phẩm kinh tế chủ lực, mang tính đột phá cho sự phát triển, bình quân mỗi năm sản xuất trên 17.000 tấn. Đặc biệt, Nhà máy là đơn vị đi đầu trong áp dụng tiến bộ khoa học - công nghệ vào điều hành, quản lý sản xuất, tiếp cận công nghệ 4.0 trong sản xuất quốc phòng. “Đối với Nhà máy Z131 vấn đề đầu tư khoa học - công nghệ nhằm đảm bảo an toàn, cải thiện môi trường làm việc cho người lao động rất quan trọng. Ngoài việc tăng chất lượng, giảm giá thành thì việc đầu tư công nghệ còn giúp giảm số người trên mỗi dây chuyền sản xuất, sâu xa hơn, nếu có sự cố xảy ra thì thiệt hại sẽ ít nhất…” - Đại tá Nguyễn Hồng Sơn, Giám đốc Nhà máy Z131, cho hay.

“Vấn đề đầu tư khoa học - công nghệ nhằm đảm bảo an toàn, cải thiện môi trường làm việc cho người lao động rất quan trọng. Ngoài việc tăng chất lượng, giảm giá thành thì việc đầu tư công nghệ còn giúp giảm số người trên mỗi dây chuyền sản xuất, sâu xa hơn, nếu có sự cố xảy ra thì thiệt hại sẽ ít nhất”.

(Đại tá, TS. Nguyễn Hồng Sơn, Giám đốc Nhà máy Z131)    

Nhắc đến những nhà máy có doanh thu cao, đi đầu trong đổi mới công nghệ sản xuất, phải kể đến Nhà máy Z111, nơi được gọi là “cái nôi sản xuất súng của Quân đội nhân dân Việt Nam”. Năm 2015, với sự quan tâm đầu tư của Đảng, Nhà nước, Bộ Quốc phòng, Nhà máy đã nghiệm thu và đưa vào vận hành hiệu quả dây chuyền sản xuất súng bộ binh thế hệ mới. Giờ đây, tất cả các công đoạn sản xuất chi tiết súng bộ binh đều được thực hiện trên các dây chuyền tự động hóa, đảm bảo an toàn cũng như giảm tải sức lao động cho người công nhân. Việc đầu tư hệ thống dây chuyền sản xuất hiện đại đã mở ra một chặng đường mới đối với Nhà máy, đáp ứng mục tiêu hiện đại hóa vũ khí trang bị cho Quân đội. Đáng mừng hơn, Nhà máy đã ký được hợp đồng xuất khẩu chi tiết súng với đối tác nước ngoài. Theo Thượng tá Đỗ Hồng Quang, Phó Giám đốc Kỹ thuật Nhà máy, đến thời điểm này, đơn vị đã ký được trên 10 hợp đồng xuất khẩu các chi tiết bán thành phẩm vũ khí cho đối tác, đây là một hướng đi rất tốt để nâng cao thu nhập cho người lao động và đặc biệt là tích lũy nhiều kinh nghiệm để phát triển những vũ khí mới…

Có thể nói, CNQP Việt Nam giờ đây đã đạt được nhiều kết quả quan trọng. Thành công đó có những đóng góp rất lớn của các thế hệ lính thợ. Những nhân vật mà chúng tôi đã gặp, những câu chuyện mà chúng tôi được nghe, chưa thể nói hết những mất mát, hy sinh trong quá trình nghiên cứu, thử nghiệm, sản xuất vũ khí, trang bị kỹ thuật. Dẫu vậy, vì Tổ quốc, vì nhân dân, những người công nhân quốc phòng vẫn luôn sẵn sàng nhận và hoàn thành mọi nhiệm vụ được giao. Đó thực sự là những chiến công thầm lặng của người lính thợ sản xuất vũ khí trong các nhà máy quốc phòng.    

YẾN TRANG - TRẦN HOÀNG

Bình luận


Họ và tên:*

Đơn vị:     

Điện thoại:*               

Email:*                       

Nội dung: