Phát huy vai trò cán bộ lãnh đạo "hai trong một" tại các Đoàn Kinh tế - Quốc phòng

Trong cơ cấu nhân sự của các đoàn KT-QP, cán bộ lãnh đạo "hai trong một" là những sĩ quan, cán bộ Quân đội giữ vai trò đặc thù. Họ không chỉ là người chỉ huy trên thao trường mà còn là cầu nối giữa nhiệm vụ quân sự và dân sự, giữa mục tiêu bảo vệ chủ quyền biên giới và mục tiêu xóa đói, giảm nghèo bền vững cho nhân dân.

Thực tế hiện nay, công cuộc giảm nghèo tại các vùng chiến lược đang đối mặt với nhiều thách thức mới, như: điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, cơ sở hạ tầng manh mún, tỷ lệ tái nghèo cao và tác động cực đoan của biến đổi khí hậu, cũng như các yếu tố an ninh phi truyền thống. Điều đó đòi hỏi người cán bộ lãnh đạo không chỉ vững vàng về bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức và năng lực quân sự, mà còn phải am hiểu sâu sắc quy luật kinh tế, có kỹ năng tổ chức sản xuất, điều hành dự án, khéo léo trong công tác dân vận và phối hợp đa ngành…

Những năm qua, đội ngũ cán bộ lãnh đạo "hai trong một" của các đoàn KT-QP đã khẳng định vị trí, vai trò đầu tàu trong việc gắn kết phát triển kinh tế - xã hội (KTXH) với củng cố quốc phòng, an ninh (QPAN). Theo số liệu thống kê, giai đoạn 2020-2024, các đoàn KT-QP đã triển khai trên 200 dự án sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp, tạo sinh kế ổn định cho hơn 25.000 hộ dân ở vùng biên giới, vùng sâu, vùng xa. Nhiều mô hình do cán bộ "hai trong một" chỉ đạo đã trở thành điểm sáng về hiệu quả, như mô hình trồng mắc ca xen canh tại Đoàn KT-QP 737 (Quân khu 5), mô hình nuôi cá lồng trên sông Lô và sông Chảy ở Đoàn KT-QP 313 (Quân khu 2)... Không chỉ dừng lại ở sản xuất, dấu ấn của lực lượng này còn in đậm trên các công trình hạ tầng. Điển hình như Đoàn KT-QP 799 (Quân khu 1) đã phối hợp xây dựng 35km đường bê tông liên thôn, giúp rút ngắn thời gian vận chuyển nông sản từ 3-4 giờ xuống còn 1 giờ. Các cán bộ "hai trong một" cũng đã phối hợp với chính quyền và lực lượng địa phương tổ chức hơn 1.000 buổi tuyên truyền về bảo vệ đường biên, mốc giới, phòng chống tội phạm, góp phần giữ vững ổn định chính trị - xã hội trên địa bàn.

Lãnh đạo, chỉ huy Đoàn KT-QP 337 (Quân khu 4), trao đổi với bà con nhân dân các mô hình thoát nghèo bền vững.     Ảnh: VÕ ĐÔNG

Bên cạnh những kết quả khả quan, việc phát huy vai trò cán bộ "hai trong một" vẫn còn một số hạn chế, đó là: Khoảng 30% cán bộ chưa được đào tạo bài bản về quản trị dự án, marketing nông sản hoặc kỹ năng phát triển cộng đồng, dẫn đến hiệu quả một số mô hình sản xuất chưa cao. Kinh phí đầu tư cho các chương trình giảm nghèo mới đạt 60 - 70% nhu cầu thực tế, đã ảnh hưởng tới tiến độ và quy mô triển khai. Một số địa phương chưa thống nhất trong kế hoạch phát triển, khiến việc lồng ghép nhiệm vụ quân sự và kinh tế chưa đồng bộ. Những hạn chế này bắt nguồn từ yếu tố khách quan (điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, giao thông khó khăn, dân cư phân tán, trình độ dân trí không đồng đều) lẫn chủ quan trong công tác bồi dưỡng, tập huấn chuyên môn cho cán bộ chưa thường xuyên; cơ chế đánh giá, khen thưởng chưa thực sự khuyến khích đổi mới sáng tạo.

Để đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới, cần triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm phát huy tối đa "năng lực kép" của lực lượng đặc thù này. Trong đó, cần tập trung vào một số vấn đề cơ bản sau:

Một là, đổi mới tư duy và nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ. Trọng tâm là đổi mới nội dung, chương trình theo hướng tích hợp kiến thức quân sự, quản lý KTXH, xóa đói, giảm nghèo bền vững; cập nhật các mô hình phát triển mới, công nghệ sản xuất tiên tiến, kỹ năng lãnh đạo cộng đồng. Phương pháp đào tạo cần kết hợp lý thuyết với thực tiễn, gắn giảng dạy tại cơ sở đào tạo với thực hành tại địa bàn; tăng cường huấn luyện dã ngoại, xử lý tình huống thực tế. Chú trọng bồi dưỡng kỹ năng mềm như giao tiếp, vận động quần chúng, điều phối nguồn lực và làm việc đa ngành. Việc đánh giá kết quả đào tạo phải dựa trên năng lực thực thi nhiệm vụ tại cơ sở, từ đó kịp thời điều chỉnh, bổ sung nội dung, phương pháp đào tạo, bồi dưỡng phù hợp.

Hai là, hoàn thiện cơ chế phân cấp, giao quyền gắn với trách nhiệm. Cần rà soát, cụ thể hóa chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, tránh chồng chéo hoặc bỏ sót; quy định rõ phạm vi quyền chỉ huy quân sự, quản lý KTXH, huy động và điều phối nguồn lực. Tăng quyền chủ động trong lựa chọn mô hình sinh kế, phương án kỹ thuật và cách huy động cộng đồng phù hợp đặc thù địa bàn; khuyến khích sáng kiến, thử nghiệm giải pháp mới. Trách nhiệm cần được ràng buộc bằng hệ thống tiêu chí đánh giá minh bạch, gắn kết quả với mức giảm nghèo, cải thiện hạ tầng, nâng cao thu nhập và sự hài lòng của nhân dân. Đồng thời, tăng quyền hạn trong huy động và sử dụng nguồn lực, kết hợp phân cấp mạnh ở một số đơn vị thí điểm với cơ chế giám sát chặt chẽ, bảo đảm vừa tự chủ vừa tuân thủ định hướng chung.

Cán bộ Lâm trường 103, Đoàn KT-QP 327 (Quân khu 3) hướng dẫn kỹ thuật thu hái chè cho người dân vùng dự án.    Ảnh: CTV

Ba là, bảo đảm nguồn lực và điều kiện công tác. Nội dung này cần được thực hiện toàn diện, bao gồm bảo đảm tài chính ổn định và kịp thời thông qua cơ chế phân bổ ngân sách ưu tiên cho các đoàn KT-QP ở vùng đặc biệt khó khăn; tăng cường huy động vốn ngoài ngân sách từ doanh nghiệp, tổ chức xã hội, viện trợ quốc tế và thiết lập quỹ dự phòng ứng phó rủi ro. Bổ sung và nâng cao chất lượng nhân lực bằng cách bố trí đủ cán bộ chuyên trách, thường xuyên tập huấn, bồi dưỡng nâng cao trình độ. Về vật chất - kỹ thuật, cần trang bị phương tiện cơ động phù hợp địa hình, cải tạo hạ tầng làm việc và sinh hoạt an toàn. Ngoài ra, việc tạo môi trường công tác thuận lợi thông qua duy trì kênh thông tin thường xuyên với các bên liên quan, cùng cơ chế khen thưởng kịp thời, sẽ khích lệ tinh thần, giúp cán bộ giảm áp lực, nâng cao hiệu suất và chủ động, sáng tạo hơn trong triển khai nhiệm vụ.

Bốn là, tăng cường phối hợp liên ngành và huy động sức mạnh tổng hợp. Cần thiết lập cơ chế phối hợp thường xuyên giữa đoàn KT-QP với chính quyền địa phương, cơ quan quân sự, công an, các sở, ban, ngành và doanh nghiệp trên địa bàn nhằm thống nhất kế hoạch, chia sẻ thông tin, hỗ trợ nguồn lực. Tận dụng sự tham gia của các tổ chức chính trị - xã hội, hội nghề nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học để tư vấn kỹ thuật, chuyển giao khoa học, công nghệ (KHCN), đào tạo nghề cho người dân. Đẩy mạnh liên kết với doanh nghiệp trong tiêu thụ sản phẩm, xây dựng chuỗi giá trị bền vững.

Năm là, đẩy mạnh ứng dụng KHCN và đổi mới sáng tạo. Đẩy mạnh áp dụng công nghệ sản xuất tiên tiến, giống cây con năng suất cao, kỹ thuật canh tác thông minh, nông nghiệp hữu cơ và nông nghiệp số. Khuyến khích sử dụng công nghệ thông tin trong quản lý, giám sát dự án, kết nối thị trường và quảng bá sản phẩm. Hỗ trợ cán bộ và người dân tiếp cận các thiết bị, phần mềm, công cụ số phục vụ sản xuất và đời sống. Tạo môi trường khuyến khích đổi mới sáng tạo bằng cách tổ chức các cuộc thi ý tưởng, hội thảo, diễn đàn chia sẻ kinh nghiệm và mô hình hay; kịp thời tôn vinh, nhân rộng sáng kiến hiệu quả.

Có thể khẳng định, cán bộ lãnh đạo "hai trong một" chính là lực lượng nòng cốt, gắn kết chặt chẽ nhiệm vụ phát triển KTXH với củng cố QPAN ở các địa bàn chiến lược. Phát huy tối đa vai trò của đội ngũ này chính là "chìa khóa" để các đoàn KT-QP hoàn thành sứ mệnh: bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, xây dựng vùng biên cương giàu mạnh và phát triển bền vững.

Thượng tá, TS. ĐỖ VĂN TRƯỜNG

Trường Sĩ quan Chính trị/Bộ Quốc phòng

TÀI LIỆU THAM KHẢO:

1. Bộ Quốc phòng (2024), Báo cáo tổng kết hoạt động các đoàn kinh tế - quốc phòng giai đoạn 2020 - 2024, Hà Nội.

2. Tạp chí Quốc phòng toàn dân, Cán bộ lãnh đạo "hai trong một" - nhân tố then chốt trong phát triển kinh tế gắn với quốc phòng, Số 3/2024.

3. Báo Quân đội nhân dân, Phát huy hiệu quả mô hình "hai trong một" ở các đoàn kinh tế - quốc phòng, 21/8/2024.

4. Cục Kinh tế - Bộ Quốc phòng, Báo cáo tổng kết 5 năm (2019 - 2024) thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội gắn với củng cố quốc phòng - an ninh tại các đoàn kinh tế - quốc phòng, Hà Nội, 2024.