Các chương trình mục tiêu quốc gia (MTQG) là nội dung cụ thể hóa chiến lược xây dựng và bảo vệ Tổ quốc của Đảng, Nhà nước trong thời kỳ mới. Quân đội luôn là lực lượng tham gia tích cực, đi đầu với phương châm thực hiện đồng bộ, hiệu quả; đặc biệt là các chương trình phát triển KTXH vùng dân tộc thiểu số và miền núi, được triển khai mạnh mẽ từ giai đoạn 2021-2025 đến nay. Bộ Quốc phòng đã tin tưởng giao cho các đoàn KTQP thuộc các quân khu, Binh đoàn 15 và 16 trực tiếp thực hiện các chương trình. Các đơn vị đã nỗ lực đạt được nhiều kết quả quan trọng, được Đảng, Nhà nước, cấp ủy, chính quyền địa phương và nhân dân ghi nhận, đánh giá cao.
Giai đoạn 2021-2025, Bộ Quốc phòng triển khai 3 chương trình MTQG với tổng kinh phí hơn 1.679 tỷ đồng. Các chương trình đã hỗ trợ người dân xóa đói, giảm nghèo, góp phần tích cực chuyển đổi cơ cấu kinh tế, cây trồng, vật nuôi theo hướng sản xuất hàng hóa; khai thác tiềm năng đất đai; từng bước áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất, giúp thay đổi nếp nghĩ, cách làm của người dân để vươn lên thoát nghèo. Từ các chương trình, đã xuất hiện nhiều tấm gương nông dân dám nghĩ, dám làm, trở thành động lực thúc đẩy kinh tế vùng biên phát triển.
Đối với chương trình MTQG phát triển KTXH vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đã hỗ trợ 383 mô hình chăn nuôi trồng trọt cho hơn 36.000 hộ dân, trong đó hộ dân tộc thiểu số chiếm tới 98%. Điển hình là các đoàn KTQP thuộc Quân khu 2, Quân khu 4, Quân khu 9 đã xây dựng thành công các mô hình chăn nuôi, trồng lúa nước, cây ăn quả, cây công nghiệp… mang lại giá trị kinh tế cao. Chương trình MTQG giảm nghèo bền vững cũng đã triển khai 50 mô hình hỗ trợ chăn nuôi trồng trọt cho 2.450 hộ dân; đầu tư mua sắm trên 100 thiết bị cơ khí, y dược, ô tô, điện công nghiệp, điện lạnh... phục vụ đào tạo nghề tại Trung tâm đào tạo lái xe của Trường Cao đẳng nghề 21 (Binh đoàn 15). Chương trình MTQG xây dựng nông thôn mới đã được các đơn vị tích cực, chủ động phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương nơi đóng quân, từng bước xây dựng được nhiều khu dân cư trở thành điểm sáng, bản kiểu mẫu, đạt chuẩn nông thôn mới.
.jpg)
Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu hướng dẫn đồng bào dân tộc trên địa bàn trồng lúa nước. Ảnh: CTV
Hiệu quả lớn nhất từ các chương trình MTQG chính là góp phần bố trí, sắp xếp ổn định dân cư tại chỗ, khắc phục tình trạng di dân tự do và xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Người dân ngày càng tin tưởng vào chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước; tích cực tham gia đấu tranh chống lại các luận điệu xuyên tạc, chia rẽ của thế lực thù địch. Bên cạnh đó, các chương trình còn hỗ trợ trên 21.000 lượt học sinh tới trường, nhận nuôi 1.600 lượt cháu tại đơn vị và hỗ trợ tại gia đình 19.565 lượt cháu; bồi dưỡng kiến thức dân tộc cho hàng chục nghìn lượt cán bộ, chiến sĩ. Những hoạt động này đã góp phần nâng cao trình độ dân trí, chăm sóc sức khỏe và cải thiện đời sống văn hóa cho đồng bào vùng sâu, vùng xa.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, việc thực hiện các chương trình MTQG vẫn còn một số hạn chế, như: tiến độ triển khai một số dự án còn chậm; việc giao chỉ tiêu ngân sách, tập huấn kỹ thuật và mua sắm, cung cấp, tiếp nhận con giống, vật tư... chưa đáp ứng kế hoạch đề ra. Bên cạnh đó, đội ngũ cán bộ chuyên sâu về nông lâm nghiệp và quản lý tại các đoàn KTQP còn thiếu, trong khi một bộ phận hộ dân vẫn còn tâm lý trông chờ vào sự hỗ trợ của Nhà nước.
Giai đoạn 2026-2030, việc triển khai các chương trình MTQG tiếp tục là một trong những nhiệm vụ quan trọng tại các khu KTQP. Để phát huy kết quả đạt được, tiếp tục góp phần lan tỏa hình ảnh Quân đội trong giúp dân giảm nghèo, xây dựng thế trận lòng dân và bảo vệ Tổ quốc, các đơn vị cần thực hiện đồng bộ một số giải pháp trọng tâm sau:
Một là, cấp ủy, chỉ huy các cấp cần quán triệt sâu sắc các nghị quyết, chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, Quân đội và tình hình thực tế địa bàn để chỉ đạo quyết liệt, giải quyết dứt điểm các vướng mắc về nguồn lực và kỹ thuật, nhất là các vấn đề liên quan đến nguyên tắc, tiêu chí phân bổ, giao chỉ tiêu ngân sách, cung ứng con giống, vật tư và hướng dẫn kỹ thuật chăn nuôi, trồng trọt, phòng, chống dịch bệnh.
.jpg)
Lực lượng Quân y Đoàn KTQP 337 (Quân khu 4) cấp phát thuốc miễn phí cho nhân dân. Ảnh: CTV
Hai là, tích cực, chủ động phối hợp chặt chẽ với cấp ủy, chính quyền địa phương trong lãnh đạo, chỉ đạo, xây dựng chương trình, kế hoạch triển khai phù hợp với nhiệm vụ của đơn vị, yêu cầu phát triển KTXH địa phương; lồng ghép với các dự án của địa phương đang triển khai nhằm kết hợp nguồn lực tạo nên sức mạnh tổng hợp thực hiện có hiệu quả các mục tiêu đề ra. Thường xuyên phối hợp, nắm chắc tình hình hoạt động tôn giáo, an ninh địa bàn, tình trạng di dân tự do để có phương án xử lý kịp thời nhằm xây dựng thế trận lòng dân vững chắc.
Ba là, tăng cường đào tạo, tập huấn chuyên môn nghiệp vụ... cho đội ngũ cán bộ chuyên môn, kỹ thuật viên; bổ sung cán bộ là người dân tộc và đẩy mạnh việc học tiếng dân tộc; đồng thời tận dụng tối đa lực lượng trí thức trẻ tình nguyện để giải quyết tình trạng thiếu cán bộ chuyên môn.
Bốn là, nghiên cứu đổi mới cơ chế quản lý, phương thức hoạt động của đoàn KTQP trong thực hiện các chương trình, dự án theo mô hình đơn vị sự nghiệp công lập; ban hành các quy định về quản lý tài chính, có hạch toán, lấy thu bù chi, hiệu quả kinh tế làm thước đo; phân phối kết quả hoạt động kinh tế để đầu tư phát triển và tăng thu nhập cho quân nhân, công nhân, viên chức quốc phòng.
Năm là, từ những mô hình hỗ trợ sản xuất chăn nuôi, trồng trọt đã được thử nghiệm tại các khu KTQP cần nghiên cứu, đề xuất những vùng chuyên canh, sản xuất lớn nhằm khắc phục tình trạng sản xuất manh mún.
Sáu là, tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát, sơ kết, tổng kết nhằm rút kinh nghiệm, bổ sung, hoàn thiện cơ chế, chính sách, pháp luật đồng bộ, thống nhất trong thực hiện nhiệm vụ. Các địa phương kịp thời ban hành mức hỗ trợ sản xuất cho người dân, định mức kinh tế - kỹ thuật trong triển khai các chương trình MTQG.
Bộ Quốc phòng cũng đề nghị Chính phủ mở rộng phạm vi, nội dung thực hiện các chương trình MTQG. Cụ thể là hỗ trợ các dự án, mô hình chăn nuôi, trồng trọt; hỗ trợ học sinh có hoàn cảnh khó khăn tới trường; bồi dưỡng kiến thức dân tộc cho cán bộ, nhân viên, chiến sĩ; biểu dương, tôn vinh điển hình tiên tiến, phát huy vai trò của người có uy tín trong thực hiện nhiệm vụ. Triển khai "Mô hình giảm nghèo gắn với quốc phòng, an ninh’’; phát triển giáo dục nghề nghiệp vùng nghèo, vùng khó khăn. Tiếp tục tăng cường, nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ làm công tác xây dựng nông thôn mới, đặc biệt là cán bộ cơ sở. Giải quyết tình trạng thiếu đất ở, nhà ở, đất sản xuất, nước sinh hoạt và một số công trình thiết yếu khác.
Có thể khẳng định, việc giao cho Quân đội thực hiện các chương trình MTQG là một chủ trương đúng đắn, huy động được sức mạnh tổng hợp để phát triển KTXH, xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững gắn với tăng cường, củng cố quốc phòng, an ninh tại các địa bàn chiến lược, vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn, vùng dân tộc thiểu số và miền núi, tuyến biên giới đất liền và biển, đảo. Thời gian tới, để nâng cao hiệu quả của các chương trình MTQG cần sự quan tâm hơn nữa của Đảng, Nhà nước, các bộ, ngành, địa phương cùng sự vào cuộc quyết liệt, trách nhiệm của các đoàn KTQP sẽ là chìa khóa để hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ chính trị quan trọng này.
Trung tướng NGUYỄN HỒNG LÂM
Cục trưởng Cục Tài chính/Bộ Quốc phòng