Huy động nguồn lực phục vụ xây dựng và phát triển CNQP là nhiệm vụ được Đảng ta xác định tại nhiều văn kiện, gần đây là Nghị quyết số 08-NQ/TW ngày 26/1/2022 của Bộ Chính trị về "Đẩy mạnh phát triển công nghiệp quốc phòng đến năm 2030 và những năm tiếp theo". Theo đó, giải pháp quan trọng được xác định là: "Sớm hoàn thiện hệ thống pháp luật về CNQP, động viên công nghiệp. Xây dựng và luật hóa các cơ chế, chính sách đặc thù, gồm: Nghiên cứu, ứng dụng khoa học - công nghệ; triển khai các dự án đầu tư tiềm lực, phát triển sản phẩm trọng điểm; huy động nguồn lực tài chính và các thành phần kinh tế, doanh nghiệp tham gia đầu tư phát triển CNQP; thu hút, đào tạo, giữ gìn, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; khuyến khích, phát huy, trọng dụng nhân tài".
Những năm qua, được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng; sự phối hợp, giúp đỡ của các cơ quan chức năng, Tổng cục CNQP đã quyết liệt triển khai đồng bộ, toàn diện các mặt công tác; đặc biệt, trong việc huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực để đẩy mạnh phát triển CNQP lưỡng dụng, hiện đại. Nổi bật là hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về CNQP được tham mưu xây dựng, hoàn thiện đồng bộ và được Quốc hội thông qua Luật CNQP, an ninh và động viên công nghiệp. Theo đó, Luật đã quy định 39 cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội làm cơ sở vững chắc để đẩy mạnh phát triển CNQP cả trước mắt và lâu dài. Ngày 3/6/2025, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 09/2025/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật CNQP, an ninh và động viên công nghiệp, đảm bảo hành lang pháp lý cho phát triển CNQP, nhằm tháo gỡ những tồn tại, hạn chế đối với các cơ sở CNQP nòng cốt. Cụ thể là ưu tiên nguồn lực cho phát triển CNQP như: cấp đủ, bổ sung và tăng vốn điều lệ; chuyển nguồn dự toán ngân sách; khung thời gian, cách tính khấu hao, trích hao mòn tài sản cố định, thuê chuyên gia, nhà khoa học đầu ngành, tổng công trình sư…; hình thành Quỹ CNQP, an ninh nhằm tạo nguồn lực đẩy mạnh phát triển CNQP, tăng năng lực cạnh tranh cho các đơn vị.
Bên cạnh đó, ngành CNQP đã tham mưu và sử dụng có hiệu quả các nguồn vốn để đầu tư phát triển tiềm lực CNQP; chủ động tham mưu với Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng đề xuất, báo cáo Bộ Chính trị, Chính phủ đa dạng hóa các nguồn vốn: Quỹ dự trữ ngoại hối, dự phòng ngân sách Trung ương, vốn vay ưu đãi và các nguồn vốn hợp pháp khác để triển khai các chương trình, đề án cho nghiên cứu, chế tạo, sản xuất các loại vũ khí hiện đại, có ý nghĩa chiến lược với giá trị lớn. Đồng thời, đã kịp thời tham mưu sử dụng các nguồn ngân sách để hỗ trợ đền bù, giải phóng mặt bằng, mở rộng quỹ đất để xây dựng các cơ sở CNQP phù hợp với thế bố trí chiến lược, như: Dự án di dời và đầu tư xây dựng Nhà máy Z127 mới, dự án thuộc Đề án miền Nam và dự án mở rộng sản xuất tại miền Bắc và miền Trung…
.jpg)
Trung tướng Hồ Quang Tuấn, Chủ nhiệm Tổng cục CNQP kiểm tra tiến độ xây dựng Khu Công nghiệp quốc phòng Thái Nguyên (tháng 3/2025). Ảnh: TUẤN MINH
Tổng cục CNQP tích cực triển khai thực hiện có hiệu quả Nghị quyết số 820-NQ/QUTW của Quân ủy Trung ương về "Lãnh đạo nhiệm vụ sản xuất kinh tế kết hợp quốc phòng" gắn với triển khai thực hiện Nghị quyết số 915-NQ/QUTW về "Đổi mới cơ chế quản lý tài chính". Theo đó, các doanh nghiệp trong Tổng cục đã đề xuất được nhiều giải pháp, sáng tạo, đột phá để nâng cao năng lực sản xuất sản phẩm lưỡng dụng; tận dụng các nguồn lực tài chính của đối tác cấp ứng để đầu tư mở rộng quy mô, tăng năng lực dây chuyền sản xuất với thời gian đầu tư ngắn; ký kết nhiều hợp đồng xuất khẩu có giá trị lớn, tiêu biểu là Nhà máy Z113, Z195.
Đối với nguồn tài chính dành cho phát triển khoa học, công nghệ (KHCN) và đổi mới sáng tạo, các cơ quan, đơn vị CNQP đã tham mưu, sử dụng có hiệu quả các nguồn vốn từ ngân sách nhà nước chi cho sự nghiệp KHCN; từ quỹ KHCN; lợi nhuận sau thuế của các doanh nghiệp để triển khai nhiều chương trình, đề án, dự án nghiên cứu, phát triển vũ khí, trang bị kỹ thuật hiện đại, công nghệ cao. Qua đó, tiềm lực KHCN quân sự có nhiều bước đột phá; trong đó, việc bảo đảm vũ khí, trang bị cho Quân đội đã chuyển dần từ nhập khẩu sang tự nghiên cứu, sản xuất trong nước; làm chủ một số công nghệ nền, công nghệ lõi; tăng tỷ lệ nội địa hóa sản phẩm; nghiên cứu, chế tạo, sản xuất nhiều chủng loại mới, hiện đại, công nghệ cao, như: xe chiến đấu bộ binh (XCB-01), xe thiết giáp chở quân (XTC-02), pháo tự hành, pháo tàu, một số loại khí tài quân sự hiện đại…
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đã đạt được thì nguồn lực tài chính đầu tư cho CNQP chủ yếu vẫn dựa vào ngân sách nhà nước; trong khi đó, nguồn ngân sách này phải cân đối cho nhiều lĩnh vực ưu tiên khác, chưa đáp ứng đủ nhu cầu nghiên cứu, đầu tư phát triển CNQP; triển khai các cơ chế, chính sách phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học đầu ngành, tổng công trình sư cho CNQP còn hạn chế…
Thời gian tới, để hoàn thành các mục tiêu, nhiệm vụ đẩy mạnh phát triển CNQP tự chủ, tự lực, tự cường, lưỡng dụng, hiện đại, gắn kết chặt chẽ và trở thành mũi nhọn của công nghiệp quốc gia, ngành CNQP cần chủ động tham mưu, tạo bước đột phá trong huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực cho phát triển CNQP, trong đó tập trung vào một số giải pháp chủ yếu sau:
Thứ nhất, tiếp tục tham mưu hoàn thiện hệ thống pháp luật cho phát triển CNQP; tập trung tháo gỡ những hạn chế, bất cập trong thực hiện pháp luật có liên quan về KHCN, về vốn, thủ tục đầu tư, thu hút, trọng dụng nhân tài... Xây dựng các doanh nghiệp CNQP mạnh cả về quy mô và tiềm lực, đủ năng lực dẫn dắt công nghiệp quốc gia trong một số lĩnh vực thế mạnh.
Thứ hai, ưu tiên tăng tỷ trọng phân bổ nguồn lực đầu tư từ ngân sách nhà nước để thực hiện tiếp nhận chuyển giao dây chuyền, thiết bị công nghệ, nghiên cứu, chế tạo, sản xuất vũ khí, trang bị hiện đại, có ý nghĩa chiến lược. Thực tiễn hiện nay, để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ, cùng với ưu tiên bố trí nguồn ngân sách riêng đảm bảo ổn định, lâu dài cho đầu tư phát triển CNQP, cần tiếp tục đa dạng hóa nguồn lực, tăng cường huy động nguồn vốn từ các doanh nghiệp và các nguồn vốn hợp pháp khác theo đúng quy định của pháp luật. Tiếp tục tham mưu với Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng đề xuất Chính phủ lồng ghép các nội dung phát triển CNQP với các chương trình mục tiêu quốc gia, dự án đầu tư phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Tận dụng tối đa những thành tựu của nền công nghiệp quốc gia, khuyến khích các cơ sở công nghiệp dân sinh tích cực đầu tư phát triển CNQP; đồng thời, đẩy mạnh đầu tư phát triển tại các cơ sở CNQP, làm chủ nhiều hơn nữa công nghệ nền, công nghệ lõi, công nghệ lưỡng dụng; đặc biệt chú trọng phát huy nội lực với tranh thủ nguồn lực từ bên ngoài. Quá trình thực hiện, làm tốt công tác quản lý đầu tư, đảm bảo có chọn lọc, đúng trọng tâm, trọng điểm, kiên quyết khắc phục tình trạng đầu tư dàn trải, manh mún; tăng cường kiểm tra, giám sát, thanh tra, kiểm toán nhằm sử dụng hiệu quả, tiết kiệm các nguồn lực, tránh thất thoát, tiêu cực, lãng phí.
Thứ ba, nâng cao hiệu quả Quỹ CNQP; khuyến khích các doanh nghiệp CNQP đổi mới phương thức đầu tư, trích lập, sử dụng hiệu quả quỹ đầu tư phát triển, quỹ KHCN, đa dạng hóa nguồn vốn và tăng tính lưỡng dụng trong thực hiện. Mạnh dạn phân cấp, phân quyền, tăng tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm trong triển khai các dự án đầu tư, nghiên cứu phát triển sản phẩm CNQP.
Thứ tư, tăng cường liên doanh, liên kết với các cơ sở dân sinh trong nghiên cứu, phát triển sản phẩm quốc phòng và kinh tế, mở rộng huy động nguồn lực, tạo chuỗi cung ứng ổn định. Tổ chức có hiệu quả các kỳ Triển lãm Quốc phòng Quốc tế Việt Nam và đẩy mạnh xúc tiến thương mại để tăng cường tiếp thị, quảng bá sản phẩm, tham gia chuỗi cung ứng CNQP toàn cầu. Từ đó, huy động có chọn lọc nguồn lực của đối tác nước ngoài thông qua hợp tác nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, vay vốn ưu đãi, tạo nguồn lực để tái đầu tư phát triển CNQP.
Quán triệt sâu sắc mục tiêu, quan điểm, chủ trương chiến lược của Đảng, Nhà nước và sự lãnh đạo, chỉ đạo của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng về xây dựng, phát triển ngành CNQP, Tổng cục CNQP tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các cấp, ngành, địa phương, nỗ lực vượt qua mọi khó khăn, huy động hiệu quả mọi nguồn lực, quyết tâm đẩy mạnh đột phá phát triển CNQP cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội hiện đại, củng cố quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa.
Trung tướng, TS. HỒ QUANG TUẤN
Chủ nhiệm Tổng cục Công nghiệp quốc phòng