Trong suốt chặng đường vẻ vang của Quân đội nhân dân Việt Nam, đội ngũ cán bộ, công nhân viên, lao động quốc phòng nói chung, người lính thợ Quân giới - CNQP nói riêng có đóng góp không nhỏ. Không trực tiếp cầm súng nơi tuyến đầu, song từ các viện nghiên cứu, nhà máy, xưởng sửa chữa, cán bộ, công nhân viên, lính thợ hăng say lao động, nghiên cứu khoa học, công nghệ (KHCN), bảo đảm vũ khí, trang bị kỹ thuật, góp phần làm nên những chiến thắng vẻ vang của quân và dân ta. Trong đội ngũ ấy, tiêu biểu là Thiếu tướng, Giáo sư, Viện sĩ, Anh hùng Lao động Trần Đại Nghĩa - người đặt nền móng phát triển KHCN quân sự Việt Nam. Ông cùng nhiều nhà khoa học đã nghiên cứu chế tạo, cải tiến thành công các loại vũ khí, khí tài hiện đại, đóng góp quan trọng vào thắng lợi của Chiến dịch Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không và đỉnh cao là Đại thắng mùa Xuân năm 1975, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước. Đây là những tấm gương sáng ngời, tượng trưng cho tinh thần, ý chí vươn lên làm chủ KHCN của đội ngũ cán bộ, công nhân viên, người lao động quốc phòng.
Phát huy truyền thống lao động sáng tạo của Quân giới - CNQP, những năm qua, Thường vụ Đảng ủy, chỉ huy Tổng cục CNQP luôn quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo công tác công đoàn và phong trào công nhân, tích cực đổi mới về nội dung, phương thức hoạt động, đạt hiệu quả thiết thực. Các phong trào thi đua trong công đoàn, nhất là phong trào thi đua "Lao động giỏi, lao động sáng tạo" đã khơi dậy mạnh mẽ sức sáng tạo, niềm đam mê cống hiến của cán bộ, đoàn viên công đoàn. Giai đoạn 2023-2025, cán bộ, đoàn viên công đoàn Tổng cục đã tham gia hơn 6.800 đề tài, sáng kiến, giải pháp, làm lợi hơn 185 tỷ đồng; góp phần hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị trọng tâm của Tổng cục. Đặc biệt, năm 2025 đánh dấu bước ngoặt khi Thông tư số 99/2024/TT-BQP ngày 22/11/2024 của Bộ Quốc phòng ban hành Quy chế xét, tặng Giải thưởng Lao động sáng tạo trong Công đoàn Quân đội nhân dân Việt Nam, được triển khai thực hiện. Giải thưởng nhằm ghi nhận, tôn vinh các tập thể, cá nhân tiêu biểu với những công trình, giải pháp có giá trị thực tiễn cao, góp phần nâng cao chất lượng công tác chuyên môn, huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu và lao động sản xuất; qua đó cổ vũ, động viên đội ngũ cán bộ, đoàn viên công đoàn, người lao động toàn quân tiếp tục đẩy mạnh học tập, nghiên cứu KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ xây dựng Quân đội nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại.
Đại tướng Nguyễn Trọng Nghĩa, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Ủy viên Thường vụ Quân ủy Trung ương, Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị QĐND Việt Nam và đồng chí Ngọ Duy Hiểu, Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam trao Bằng khen tặng các tác giả đạt Giải thưởng Lao động sáng tạo trong Công đoàn Quân đội (tháng 6/2026). Ảnh: ANH KHÔI
Để cụ thể hóa Thông tư số 99, Thường vụ Đảng ủy, chỉ huy Tổng cục CNQP đã lãnh đạo, chỉ đạo ban hành Quy chế Giải thưởng Trần Đại Nghĩa trong Tổng cục. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để chuẩn hóa hoạt động nghiên cứu khoa học từ cơ sở; cổ vũ mạnh mẽ tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chinh phục những đỉnh cao KHCN của người lao động. Quá trình triển khai, Tổng cục bước đầu có những cơ chế khuyến khích kịp thời, thiết thực; tạo động lực để người lao động mạnh dạn sáng tạo và dám đột phá vào khâu căng, việc khó. Trước đó, hoạt động của các hội đồng khoa học, hội đồng sáng kiến; các lớp tập huấn, hội thảo về chuyển đổi số, sản xuất thông minh, cũng đã tạo tiền đề giúp đội ngũ cán bộ, đoàn viên tiếp cận với những xu hướng công nghệ mới, nâng cao kiến thức, trình độ và năng lực sáng tạo. Tổng cục đã ghi nhận hơn 1.000 sáng kiến, giải pháp kỹ thuật được áp dụng hiệu quả vào thực tiễn; Công đoàn Tổng cục có nhiều công trình chất lượng tham gia Giải thưởng Lao động sáng tạo trong Công đoàn Quân đội lần thứ nhất. Kết quả, với 49/99 công trình đạt giải (trong đó có 1 giải Nhất, 8 giải Nhì, 25 giải Ba, 15 giải Khuyến khích), Tổng cục CNQP là đơn vị đứng đầu toàn quân về số lượng các công trình đạt Giải thưởng. Nổi bật là các đơn vị: Nhà máy Z111, Z113, Z114, Z115, Z125… Đây là minh chứng sinh động cho tiềm năng sáng tạo; đồng thời là nền tảng khơi dậy mạnh mẽ tinh thần, ý chí làm chủ KHCN của người lính thợ CNQP, góp phần quan trọng xây dựng và phát triển nền CNQP tự chủ, tự lực, tự cường, lưỡng dụng, hiện đại.
Cán bộ, đoàn viên công đoàn Nhà máy Z183 (Tổng cục CNQP) tìm hiểu một số thiết bị hiện đại phục vụ sản xuất. Ảnh: CTV
Năm 2026, toàn quân nỗ lực thực hiện chủ đề "Quyết tâm nghiên cứu, sản xuất vũ khí, trang bị tiên tiến, hiện đại". Đối với Tổng cục CNQP, đây còn là định hướng chiến lược xuyên suốt trong những năm tiếp theo. Để hoàn thành thắng lợi mục tiêu đề ra, đòi hỏi tinh thần nỗ lực, quyết tâm cao, sự vào cuộc đồng bộ, quyết liệt của toàn Tổng cục. Theo đó, cấp ủy, chỉ huy các cơ quan, đơn vị, tổ chức công đoàn trong Tổng cục cần tập trung thực hiện tốt một số nội dung trọng tâm sau:
Một là, tiếp tục quán triệt sâu sắc và triển khai nghiêm túc các nghị quyết, chủ trương của Đảng, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng về xây dựng và phát triển CNQP; đột phá phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số. Cụ thể hóa bằng chương trình hành động sát với đặc điểm nhiệm vụ của từng cơ quan, đơn vị. Đồng thời, phát huy vai trò của cấp ủy, chỉ huy, cơ quan chính trị trong lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện nghiêm túc, quyết liệt.
Hai là, triển khai thực hiện phong trào thi đua "Lao động giỏi, năng suất cao, thu nhập tốt" theo hướng thiết thực, hiệu quả. Quan tâm, tạo điều kiện thuận lợi về cơ chế, nguồn lực, thời gian để cán bộ, đoàn viên công đoàn, người lao động tham gia nghiên cứu khoa học, phát huy sáng kiến, cải tiến kỹ thuật có giá trị thực tiễn. Gắn chặt quá trình nghiên cứu, ứng dụng KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào sản xuất quốc phòng và kinh tế; triển khai hiệu quả Chương trình Kaizen-5S, xây dựng văn hóa doanh nghiệp... Gắn phong trào thi đua với các cuộc vận động; đưa phong trào đi vào nền nếp, thực chất, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, bảo đảm an toàn, vệ sinh lao động. Chú trọng công tác sơ-tổng kết, nhân rộng điển hình tiên tiến, tạo sức lan tỏa, cổ vũ, động viên người lao động.
Ba là, tăng cường vai trò của tổ chức công đoàn, thực sự là cầu nối tin cậy giữa người lao động với cấp ủy, chỉ huy và doanh nghiệp. Chủ động nắm bắt tâm tư, nguyện vọng, khơi dậy tinh thần dám đổi mới sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm trong mỗi đoàn viên, người lao động. Cùng với đó, quan tâm xây dựng và phát triển đội ngũ cán bộ, đoàn viên công đoàn có bản lĩnh chính trị vững vàng, trình độ chuyên môn cao, tư duy đổi mới, năng lực sáng tạo và khả năng làm chủ KHCN, dây chuyền hiện đại.
Bốn là, có cơ chế, chính sách phù hợp để thu hút, trọng dụng nhân tài, nhất là đội ngũ kỹ sư, công nhân lành nghề, chuyên gia trong các lĩnh vực công nghệ cao. Chủ động xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ tay nghề cho người lao động; tạo điều kiện để cán bộ, đoàn viên tiếp cận với công nghệ mới, phương pháp làm việc tiên tiến. Việc khuyến khích sáng tạo phải đi đôi với bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động để họ yên tâm công tác, gắn bó lâu dài với đơn vị.
Năm là, tổ chức tốt việc xét, trao Giải thưởng Trần Đại Nghĩa trong Tổng cục lần thứ nhất. Tiếp tục hoàn thiện cơ chế tổ chức và nâng cao chất lượng Giải thưởng theo hướng minh bạch, hiệu quả, lan tỏa sâu rộng. Chủ động nghiên cứu, tham mưu, đề xuất các giải pháp đổi mới nội dung, phương thức tổ chức để thực sự trở thành một thiết chế khuyến khích sáng tạo bền vững. Gắn việc xét tặng giải thưởng với quá trình chuyển giao, ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn; coi đây là điểm khởi đầu cho hành trình phát triển của các công trình, đề tài, sáng kiến. Kịp thời biểu dương, khen thưởng và có cơ chế đãi ngộ xứng đáng đối với các tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc.
Có thể khẳng định, những kết quả đạt được trong tham gia Giải thưởng Lao động sáng tạo trong Công đoàn Quân đội lần thứ nhất sẽ tạo động lực mới, cổ vũ ý chí chinh phục những đỉnh cao KHCN của người lao động Tổng cục CNQP. Qua đó xây dựng thế hệ người lính thợ Quân giới - CNQP thời kỳ mới giàu bản lĩnh, trí tuệ, trình độ chuyên môn, tay nghề cao, đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại.
Thiếu tướng NGUYỄN ĐỨC TĂNG
Ủy viên Thường vụ Đảng ủy, Phó Chính ủy Tổng cục Công nghiệp quốc phòng