Xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam vững mạnh, có chất lượng tổng hợp, khả năng sẵn sàng chiến đấu cao là vấn đề chiến lược, xuyên suốt. Trong kỷ nguyên phát triển mới của đất nước, Đảng ta xác định: "Xây dựng Quân đội nhân dân, Công an nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, tuyệt đối trung thành với Tổ quốc, với Đảng, Nhà nước và nhân dân, kiên định mục tiêu, lý tưởng cách mạng của Đảng; bảo đảm chất lượng tổng hợp, sức mạnh chiến đấu cao, làm nòng cốt trong sự nghiệp quốc phòng, an ninh, xây dựng nền quốc phòng vững mạnh, hiện đại, bảo vệ vững chắc Tổ quốc trong tình hình mới".
Để hiện thực hóa mục tiêu trên, xuyên suốt từ đầu nhiệm kỳ, Quân đội luôn nhận được sự quan tâm, lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng, trực tiếp, thường xuyên là đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Bí thư Quân ủy Trung ương Tô Lâm với những chỉ đạo chiến lược, tầm nhìn dài hạn, được khái quát cô đọng, sâu sắc trong nội dung thực hiện "2 kiên định, 2 đẩy mạnh, 2 ngăn ngừa", phương châm hành động "5 vững", "4 định hướng chiến lược" đối với xây dựng Quân đội. Có thể khẳng định đây là những nội dung căn cốt, mang tính chất "ngọn đuốc soi đường", ở tầm cao lý luận được đúc kết từ lịch sử đấu tranh cách mạng của Đảng, sự nhạy bén trước những biến chuyển nhanh chóng của tình hình thế giới, khu vực và yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Tổng Bí thư Tô Lâm (nay là Tổng Bí thư, Chủ tịch nước) và các đại biểu tham quan khu trưng bày sản phẩm CNQP tại Lễ kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống Bộ Tổng Tham mưu (tháng 9/2025). Ảnh: TRỌNG ĐỨC
Các nội dung chỉ đạo trên được đặt trong chỉnh thể chặt chẽ, thống nhất, trong đó "4 định hướng chiến lược" gồm: (1) Kiên định nguyên tắc Đảng lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt đối với Quân đội nhân dân Việt Nam; (2) Tập trung xây dựng Quân đội nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại; (3) Xây dựng, phát triển nền công nghiệp quốc phòng theo hướng chủ động, tự lực, tự cường, lưỡng dụng và hiện đại; (4) Quán triệt sâu sắc quan điểm bảo vệ Tổ quốc "từ sớm, từ xa", giữ nước từ khi nước chưa nguy. Đây là những nội dung vừa thể hiện sự kiên định về nguyên tắc, mục tiêu, vừa phản ánh sự phát triển mới trong tư duy quân sự, quốc phòng của Đảng, có quan hệ hữu cơ, bổ sung, hỗ trợ lẫn nhau, tạo thành hệ thống định hướng toàn diện để xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam thực sự là lực lượng chính trị, lực lượng chiến đấu tuyệt đối trung thành, tin cậy của Đảng, Nhà nước và nhân dân. Do đó, cấp ủy, tổ chức đảng, chính ủy, chính trị viên, người chỉ huy và cơ quan chính trị các cấp phải lãnh đạo, chỉ đạo, quán triệt sâu sắc, nhận thức đầy đủ, triển khai quyết liệt, sáng tạo "4 định hướng chiến lược", cụ thể là:
Một là, kiên định nguyên tắc Đảng lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt đối với Quân đội nhân dân Việt Nam.
Kiên định nguyên tắc Đảng lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt trước hết là củng cố, giữ vững cơ chế lãnh đạo của Đảng đối với Quân đội; thường xuyên củng cố, kiện toàn hệ thống tổ chức đảng từ Quân ủy Trung ương đến các tổ chức cơ sở đảng. Xây dựng Đảng bộ Quân đội trong sạch, vững mạnh toàn diện "Mẫu mực, tiêu biểu"; nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của cấp ủy, tổ chức đảng và chất lượng đội ngũ cán bộ, đảng viên. Cấp ủy, tổ chức đảng các cấp phải thực hiện nghiêm nguyên tắc tập trung dân chủ, tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách, thực hiện tốt tự phê bình và phê bình, giữ vững đoàn kết, thống nhất; đồng thời, tăng cường kiểm tra, giám sát, thi hành kỷ luật Đảng.
Hai là, tập trung xây dựng Quân đội nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại.
Trước hết là xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị, tuyệt đối trung thành với mục tiêu, lý tưởng của Đảng, gắn bó máu thịt với nhân dân; luôn giữ vững và phát huy giá trị văn hóa "Bộ đội Cụ Hồ". Xây dựng Quân đội thống nhất về tổ chức, biên chế, chế độ, nền nếp, bảo đảm mọi hoạt động của Quân đội được tiến hành theo điều lệnh, điều lệ, chế độ quy định và pháp luật Nhà nước. Chính quy phải được thể hiện từ lễ tiết, tác phong, kỷ luật đến huấn luyện, quản lý, chỉ huy, bảo đảm hậu cần, kỹ thuật và sử dụng vũ khí, trang bị. Kiên quyết khắc phục tình trạng vi phạm kỷ luật, mất an toàn, hình thức, hành chính hóa trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ. Cùng với đó, xây dựng Quân đội tinh nhuệ phải được tiến hành toàn diện, trước hết là tinh nhuệ về chính trị, tư tưởng, tổ chức, chỉ huy, tham mưu, huấn luyện. Cán bộ, chiến sĩ phải nắm vững chức trách, nhiệm vụ; giỏi chuyên môn, nghiệp vụ; có khả năng làm chủ vũ khí, trang bị xử lý linh hoạt các tình huống trong điều kiện tác chiến phức tạp. Xây dựng Quân đội hiện đại là quá trình hiện đại hóa đồng bộ con người, tổ chức, vũ khí, trang bị, cơ sở vật chất, phương thức chỉ huy và nghệ thuật tác chiến. Trọng tâm là tiếp tục điều chỉnh tổ chức lực lượng theo hướng tinh, gọn, mạnh; giảm đầu mối trung gian, khắc phục chồng chéo chức năng, nhiệm vụ; ưu tiên quân số, trang bị và nguồn lực cho các đơn vị trực tiếp làm nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, đơn vị mới thành lập. Cùng với điều chỉnh tổ chức, phải tạo đột phá về phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, nhất là trong các lĩnh vực công nghệ thông tin, an ninh mạng, trí tuệ nhân tạo, tự động hóa, điện tử viễn thông, hàng không, vũ trụ, vật liệu mới và chế tạo vũ khí…
Ba là, xây dựng, phát triển nền công nghiệp quốc phòng theo hướng tự chủ, tự lực, tự cường, lưỡng dụng và hiện đại.
Công nghiệp quốc phòng (CNQP) là bộ phận quan trọng của tiềm lực quốc phòng, nền tảng vật chất, kỹ thuật trực tiếp bảo đảm cho xây dựng Quân đội, củng cố quốc phòng và bảo vệ Tổ quốc. Xây dựng CNQP theo hướng tự chủ trước hết là chủ động nghiên cứu chiến lược, xây dựng quy hoạch, kế hoạch phát triển phù hợp với yêu cầu xây dựng Quân đội hiện đại và phương án bảo vệ Tổ quốc. Phải xác định đúng nhu cầu vũ khí, trang bị trong ngắn hạn, trung hạn, dài hạn và những sản phẩm chiến lược cần ưu tiên đầu tư, tránh tình trạng dàn trải, manh mún, thiếu liên kết.
Các biên đội tàu chiến đấu của Bộ Tư lệnh Vùng 5 Hải quân huấn luyện trên biển. Ảnh: CTV
Tự lực, tự cường trong phát triển CNQP nhằm phát huy cao nhất nội lực, từng bước làm chủ công nghệ nền, công nghệ lõi, thiết kế, chế tạo, sản xuất, sửa chữa và hiện đại hóa các loại vũ khí, trang bị kỹ thuật. Trên cơ sở đó, chủ động mở rộng hợp tác quốc tế có chọn lọc, tiếp thu thành tựu khoa học, công nghệ tiên tiến nhưng không để lệ thuộc vào nguồn cung, công nghệ hoặc chuyên gia nước ngoài. Đồng thời, gắn với đổi mới mô hình quản trị, cơ chế tài chính, đầu tư, nghiên cứu, đặt hàng và nghiệm thu sản phẩm. Ưu tiên đầu tư một số tổ hợp, cơ sở CNQP nòng cốt, có khả năng nghiên cứu, sản xuất những sản phẩm công nghệ cao, vũ khí, trang bị chiến lược. Phát triển đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học, kỹ sư, công nhân kỹ thuật có trình độ cao; thực hiện tốt chính sách thu hút, trọng dụng nhân tài phù hợp với đặc thù hoạt động quốc phòng, qua đó góp phần củng cố tiềm lực quốc phòng, nâng cao khả năng tự chủ chiến lược và vị thế của đất nước.
Bốn là, quán triệt sâu sắc quan điểm bảo vệ Tổ quốc "từ sớm, từ xa", giữ nước từ khi nước chưa nguy.
Bảo vệ Tổ quốc "từ sớm, từ xa", giữ nước từ khi nước chưa nguy là chủ động nhận diện, ngăn ngừa, hóa giải các nguy cơ từ khi mới manh nha; bảo vệ lợi ích quốc gia - dân tộc, giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, không để đất nước rơi vào thế bị động, bất ngờ. Để bảo vệ Tổ quốc "từ sớm, từ xa", trước hết phải nâng cao chất lượng nghiên cứu, dự báo và tham mưu chiến lược. Các cơ quan chức năng cần bám sát tình hình thế giới, khu vực, trong nước; phân tích, đánh giá đúng tình hình, chủ động tham mưu với Đảng, Nhà nước những chủ trương, đối sách kịp thời, đúng đắn; không để bị bất ngờ về chiến lược. Quan tâm xây dựng nền quốc phòng toàn dân, thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân và "thế trận lòng dân" vững chắc. Đẩy mạnh đối ngoại quốc phòng với đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ quốc tế; tiếp tục tham gia hoạt động gìn giữ hòa bình của Liên Hợp Quốc; tăng cường hợp tác quốc tế trên các lĩnh vực huấn luyện, đào tạo, hợp tác, đầu tư, phát triển CNQP. Tăng cường lòng tin chiến lược, tranh thủ sự đồng tình, ủng hộ quốc tế đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
"4 định hướng chiến lược" là một chỉnh thể thống nhất, có quan hệ chặt chẽ với nhau để nâng tầm sức mạnh Quân đội. Dưới sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng, sự quản lý tập trung, thống nhất của Nhà nước, sự phối hợp của cả hệ thống chính trị và sự đùm bọc, giúp đỡ của nhân dân, Quân đội nhân dân Việt Nam sẽ tiếp tục trưởng thành, lớn mạnh, bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong mọi tình huống.
Thiếu tướng, PGS, TS. HOÀNG VĂN PHAI
Phó Giám đốc Học viện Chính trị/Bộ Quốc phòng
TÀI LIỆU THAM KHẢO:
1. Đảng Cộng sản Việt Nam - Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, tập I, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2026.
2. Hồ Chí Minh - Toàn tập, tập 10, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011.