QUÁ KHỨ VẺ VANG VÀ BI HÙNG
Nhà báo Lê Thiết Hùng: Trước hết, xin được chúc mừng Nhà máy Z131 vừa được Đảng và Nhà nước tặng thưởng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân. Chắc chắn, niềm vui này phải được "nhân ba", bởi Z131 là đơn vị đầu tiên của ngành Công nghiệp quốc phòng (CNQP) vinh dự được phong tặng danh hiệu Anh hùng lần thứ ba? (Cười)
Đại tá Hoàng Thanh Sơn: (Cũng cười) Vâng! Sự kiện Nhà máy Z131 lần thứ ba được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng, trong đó 2 lần được tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân và 1 lần được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động, thực sự là niềm vinh dự, tự hào rất lớn của các thế hệ cán bộ, công nhân viên và người lao động Z131. Cá nhân tôi cũng vô cùng tự hào, phấn khởi và xúc động khi lần thứ ba được vinh dự chứng kiến giây phút vinh quang của Nhà máy.
Nhà báo Lê Thiết Hùng: Những cung bậc cảm xúc đa chiều đó có phải từ sự trải nghiệm qua nhiều năm quân ngũ, thưa đồng chí?
Đại tá Hoàng Thanh Sơn: Hẳn là thế! Từ ngày còn là một công nhân quốc phòng chập chững bước vào nghề, tính đến nay, tôi đã có gần 41 năm phục vụ trong Quân đội, chủ yếu là công tác tại Z131. Thực sự là tâm trạng của tôi trong "dịp 60 năm" rất khó tả. Trong niềm vui chung lớn lao, tôi luôn nhớ tới sự đóng góp lặng thầm của các thế hệ đi trước, cả những người còn sống và những người đã về chốn thiên thu…
Đại tá Hoàng Thanh Sơn. Ảnh: PV
Nhà báo Lê Thiết Hùng: Chắc hẳn đọng lại trong đồng chí rất nhiều kỷ niệm sâu sắc?
Đại tá Hoàng Thanh Sơn: (Xúc động) Cảm ơn nhà báo đã gợi mở! Có một kỷ niệm mà chắc tôi sẽ không bao giờ quên, đó là hồi còn là một công nhân trẻ, lần đầu tiên xuống xưởng thực hành, tôi thấy các cô công nhân đang tháo những quả lựu đạn chạm nổ 356C để bảo dưỡng. Khi thấy tôi tò mò tiến lại gần, một cô đã lên tiếng can ngăn: "Cháu đi ra ngoài ngay, đây không phải là chỗ của các cháu". Và rồi, chỉ không lâu sau đó, một tiếng nổ oan nghiệt đã vang lên. Cô Nguyễn Thị Út, người vừa nhắc tới sự an nguy cho tôi, đã mãi mãi ra đi khi tuổi đời còn trẻ…
Vẫn biết, sản xuất vũ khí là một ngành vô cùng nguy hiểm, nhưng chứng kiến cảnh ấy lúc tuổi còn trẻ, tôi không tránh khỏi tâm trạng lo lắng, hoang mang... Tất nhiên, khi đã đủ sự trải nghiệm và ý thức về nghề, tôi luôn tâm niệm sản xuất, sửa chữa vũ khí là công việc nguy hiểm nhưng rất đỗi vẻ vang. Những mất mát, hy sinh của đồng đội đã bồi đắp cho chúng tôi sức mạnh để phấn đấu vươn lên, sẵn sàng đón nhận nhiệm vụ bằng sự tự tin, bình tĩnh và trách nhiệm.
Nhà báo Lê Thiết Hùng: Ngay cả khi từng "khóa mũi" hàng chục tấn bom của địch để lại từ thời chiến tranh?
Đại tá Hoàng Thanh Sơn: Đúng là không chuyện gì qua được mắt nhà báo. Tôi có gần 2 năm làm Đội trưởng Đội xử lý bom, thủy lôi cấp 5 do Bộ Quốc phòng giao nhiệm vụ giúp một đơn vị tại Đà Nẵng. Đội lúc đầu có 26 người, sau tăng lên hơn 30 người, nhiệm vụ là phải xử lý, tháo ngòi nổ, thuốc nổ, bom, thủy lôi cấp 5 của Mỹ, bom quá hạn của ta còn lại từ thời chiến tranh. Trước đó, việc xử lý do một đơn vị khác thực hiện nhưng xảy ra mất an toàn... Với nhiều cách thức xử lý sáng tạo, chúng tôi đã vô hiệu hóa 1.093 tấn bom, 73 tấn thủy lôi của Mỹ, hàng chục tấn bom quá hạn do Liên Xô sản xuất, có những quả nặng tới 320kg, bảo đảm an toàn tuyệt đối.
Nhà báo Lê Thiết Hùng: Xin được ngả mũ trước chiến công đó! Trở lại với dòng chảy của Z131, đâu là "khởi nguồn của lịch sử" thưa đồng chí?
Đại tá Hoàng Thanh Sơn: Lịch sử ra đời và phát triển của Nhà máy Z131 thực sự là những trang sử oanh liệt và hào hùng. Năm 1965, đế quốc Mỹ trực tiếp can dự vào chiến tranh miền Nam Việt Nam và dùng không quân tiến hành cuộc chiến tranh phá hoại miền Bắc. Nhiệm vụ cung cấp vũ khí cho chiến trường đặt ra những yêu cầu mới. Vì vậy, vào ngày 15/6/1966, tại xã Tân Thành, huyện Đại Từ, tỉnh Bắc Thái (nay là tỉnh Thái Nguyên - PV), Công trường 6503 được thành lập - tiền thân của Nhà máy Z131 ngày nay. Được sự giúp đỡ tận tình của chính quyền và nhân dân địa phương, với tinh thần nỗ lực của cán bộ, chiến sĩ, công nhân trên công trường, chỉ sau một thời gian ngắn, hình hài một nhà máy Quân giới thời chiến đã hiện rõ trong những cánh rừng dưới chân núi Tam Đảo. Trong điều kiện vừa xây dựng, vừa nghiên cứu chế thử và sản xuất, với muôn vàn khó khăn gian khổ và tinh thần làm việc quên mình, nhiều chủng loại vũ khí do Nhà máy Z131 sản xuất đã ra đời…
.%20ảnh%20tl%20(1).jpg)
Đưa xe vượt suối, chở vật liệu vào xây dựng Công trường 6503, nay là Nhà máy Z131 (năm 1966). Ảnh: TL
Nhà báo Lê Thiết Hùng: Tiêu biểu là những chủng loại vũ khí nào, thưa đồng chí?
Đại tá Hoàng Thanh Sơn: Mặc dù trong hoàn cảnh chiến tranh, điều kiện sản xuất rất khó khăn, đến cuối năm 1969, Nhà máy đã chế thử thành công một loại hỏa lực mạnh, đó là đạn chống tăng B40. Từ đây, những quả đạn chống tăng và nhiều loại lựu, mìn khác như mìn lõm, mìn nam châm, đạn AT, bánh thuốc nổ hải quân, lựu chống tăng do Z131 sản xuất đã được gửi vào chiến trường… Qua 3 lần di chuyển, cán bộ, công nhân Nhà máy vẫn kiên cường bám xưởng, bám máy; sản xuất và sửa chữa cung cấp cho chiến trường hơn 20 chủng loại vũ khí khác nhau. Trong đó, đạn chống tăng B40 đã trở thành sản phẩm truyền thống và là niềm tự hào của các thế hệ cán bộ, công nhân viên, người lao động Nhà máy.
TINH THẦN LÍNH THỢ Z131
Nhà báo Lê Thiết Hùng: Xin hỏi, cơ duyên nào đưa đồng chí đến với ngành sản xuất vũ khí, rồi trở thành cán bộ lãnh đạo, có phải thuộc diện "con ông cháu cha" (Cười)?
Đại tá Hoàng Thanh Sơn: Tôi hiểu, câu hỏi của nhà báo có cả nghĩa bóng và nghĩa đen (Cười). Bố mẹ tôi đều là công nhân Quân giới. Thế nhưng, sự trưởng thành của tôi là tự bước trên đôi chân của mình, không có yếu tố "ô dù" hay "hậu duệ". Trích ngang của tôi rất rõ ràng: Tháng 8/1985, tôi được nhận vào làm công nhân hóa nổ tại Phân xưởng A5 của Nhà máy. Sau 7 năm làm anh "lính thợ" đúng nghĩa, tôi thi đỗ vào khoa Vũ khí, Học viện Kỹ thuật quân sự. Sau khi tốt nghiệp kỹ sư chuyên ngành đạn, tôi được phân công trở lại Nhà máy, trải qua nhiều vị trí công tác, đến ngày hôm nay.
Chúng ta vẫn nhắc đến từ "lính thợ", một cách gọi mang tính biểu tượng về đội ngũ cán bộ, công nhân viên, người lao động trong các nhà máy sản xuất quốc phòng. Sau gần 41 năm trong quân ngũ, tôi luôn tự hào mình là "lính thợ" Z131.
Công nhân Nhà máy Z131 sản xuất đạn B41M. Ảnh: TRẦN HOÀNG
Nhà báo Lê Thiết Hùng: Vào làm lính thợ Quân giới những năm giữa thập niên 80 của thế kỷ trước, hẳn đồng chí vẫn còn nhớ những khó khăn của thời bao cấp?
Đại tá Hoàng Thanh Sơn: Tôi còn nhớ như in hình ảnh cán bộ, công nhân viên quốc phòng thời ấy được "thưởng Tết" bằng các sản phẩm như phụ tùng xe đạp, quạt điện, mỳ tôm… Tuy vậy, trong khó khăn, thách thức, mọi người vẫn luôn đoàn kết, gắn bó và có những giải pháp phù hợp để Nhà máy phát triển.
Nhà báo Lê Thiết Hùng: Xin đồng chí cho biết những cố gắng của Nhà máy Z131 trong thời kỳ này?
Đại tá Hoàng Thanh Sơn: Những dòng chính sử của Nhà máy đã viết rất rõ: Sau khi giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, nhiệm vụ sản xuất quốc phòng được cắt giảm để chuyển hướng sang sản xuất hàng kinh tế. Vì vậy, từ nếp nghĩ đến cung cách điều hành sản xuất phải nhanh chóng thích ứng, triển khai kịp thời dây chuyền mới, làm chủ công nghệ sản xuất đa chủng loại sản phẩm kinh tế, như: xe đạp, nồi nhôm đúc, quạt điện, bếp dầu, động cơ điện các loại... Trong chiến tranh biên giới phía Tây Nam và biên giới phía Bắc, Nhà máy vừa sản xuất, sửa chữa vũ khí, vừa nghiên cứu, sản xuất cung cấp ra thị trường nhiều mặt hàng kinh tế. Có thể nói, giai đoạn trước đổi mới, Nhà máy đã từng bước tạo dựng được tiền đề quan trọng trong những giai đoạn phát triển sau này.
Nhà báo Lê Thiết Hùng: Nhiệm vụ sản xuất quốc phòng những năm qua của Nhà máy là gì, thưa đồng chí ?
Đại tá Hoàng Thanh Sơn: Trong những năm qua, Nhà máy Z131 triển khai thực hiện nhiều dự án phát triển CNQP, nghiên cứu sản xuất thành công nhiều loại vũ khí hiện đại, góp phần đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới. Trong số các sản phẩm tiêu biểu, có thể kể đến đạn chống tăng xuyên giáp phản ứng nổ, đạn chống tăng B41M, PG9; đạn ĐLP-17; các loại mìn, thủy lôi; vũ khí phá vật cản; đạn rocket; UAV cảm tử...
Nhà báo Lê Thiết Hùng: Sản phẩm kinh tế được Nhà máy xác định như thế nào trong chiến lược kết hợp quốc phòng với kinh tế- kinh tế với quốc phòng?
Đại tá Hoàng Thanh Sơn: Để xây dựng Nhà máy ngày càng phát triển và đảm bảo việc làm, thu nhập và nâng cao đời sống cho cán bộ, công nhân viên và người lao động, Đảng ủy, Ban giám đốc Nhà máy qua các thời kỳ luôn xác định phải tập trung phát triển kinh tế và đã xác định 2 dòng sản phẩm kinh tế chính, đó là thuốc nổ công nghiệp và sản phẩm cơ khí. Trong những năm qua, Đảng ủy Nhà máy luôn quan tâm lãnh đạo, đặt chỉ tiêu tăng trưởng kinh tế hằng năm đạt trên 7,5% trở lên. Thực tế có những năm Nhà máy đạt chỉ tiêu tăng trưởng 2 con số. Đến nay, các sản phẩm kinh tế của Nhà máy đã được thị trường trong nước và quốc tế đánh giá rất cao, giá trị doanh thu hằng năm luôn chiếm từ 50-70% tổng doanh thu. Các sản phẩm thuốc nổ công nghiệp do Nhà máy sản xuất đã được xuất khẩu sang thị trường Úc và các nước ASEAN; các sản phẩm cơ khí được xuất khẩu sang thị trường Mỹ, châu Âu, châu Á.
HƯỚNG TỚI SẢN XUẤT CÁC LOẠI VŨ KHÍ CHỐNG TĂNG THẾ HỆ MỚI
Nhà báo Lê Thiết Hùng: Từng nhiều năm gắn bó với công tác kỹ thuật, bỗng chuyển sang lãnh đạo công tác Đảng, công tác chính trị (CTĐ, CTCT), đồng chí có cảm thấy bỡ ngỡ?
Đại tá Hoàng Thanh Sơn: Nói thật là lúc đầu cũng có bỡ ngỡ, nhưng rồi nhờ sự cố gắng của bản thân, sự ủng hộ của cấp trên, của Đảng ủy và Ban giám đốc Nhà máy, nhất là sự "kề vai sát cánh" của cơ quan và đội ngũ cán bộ chính trị trong đơn vị, tôi cũng từng bước đảm nhiệm được chức trách được giao.
Nhà báo Lê Thiết Hùng: Vậy sau thời gian đảm đương cương vị lãnh đạo, đồng chí nghĩ sao về vai trò CTĐ-CTCT trong tiến trình phát triển doanh nghiệp?
Đại tá Hoàng Thanh Sơn: Theo tôi, CTĐ, CTCT có vai trò rất quan trọng, không thể thiếu trong phát triển doanh nghiệp, thể hiện ở một số nội dung như: Lãnh đạo tổ chức đảng và định hướng chiến lược cho sự phát triển bền vững của doanh nghiệp; giáo dục nâng cao nhận thức, tư tưởng cho cán bộ, đảng viên, người lao động, giúp họ vững tin, kiên định và có trách nhiệm cao trong thực hiện nhiệm vụ. Cũng cần nhấn mạnh, CTĐ, CTCT có vai trò quan trọng trong xây dựng văn hóa doanh nghiệp, tạo sự đoàn kết, đồng thuận cao trong nội bộ, từ đó tạo động lực để cán bộ, đảng viên, người lao động nỗ lực, nâng cao năng suất lao động. Bên cạnh đó là phát triển tổ chức đảng, nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu trong doanh nghiệp, xây dựng đội ngũ đảng viên tiên phong trong các phong trào thi đua của đơn vị.
Nhà báo Lê Thiết Hùng: Nhờ sự lãnh đạo đúng đắn, kịp thời theo hướng "đi trước, đón đầu", những năm qua, Z131 là doanh nghiệp có sự đột phá mạnh mẽ trong quản trị doanh nghiệp?
Đại tá Hoàng Thanh Sơn: Tôi cho rằng, một trong những đột phá thể hiện tinh thần "dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới sáng tạo" của Nhà máy chính là việc tiên phong trong nghiên cứu, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, công nghệ thông tin và các giải pháp quản trị hiện đại, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh. Chúng tôi tự hào vì Z131 là một trong những đơn vị đầu tiên của Tổng cục CNQP áp dụng phương pháp trả lương 3P (theo vị trí công việc, theo năng lực, theo kết quả hoàn thành nhiệm vụ - PV). Đây là phương pháp trả lương hiện đại, tiếp thu từ các doanh nghiệp Nhật Bản, giúp cho việc trả lương đảm bảo công bằng, đúng với tính chất, hiệu quả công việc, góp phần tạo động lực cho người lao động.
Cùng với đó, Nhà máy đã tiên phong trong triển khai các giải pháp chuyển đổi số, tạo chuyển biến tích cực về quản trị doanh nghiệp. Hiện nay, 100% văn bản không quy định độ "mật" được duyệt ký điện tử; các mặt công tác, lĩnh vực hoạt động như vật tư, tài chính, nhân lực, tiền lương, điều hành sản xuất… đều áp dụng phần mềm quản lý. Nhà máy cũng thực hiện gửi xe tự động, chấm công bằng vân tay và nhận diện khuôn mặt, gắn giám sát hành trình trên tất cả xe vận tải hàng hóa. Nhà máy cũng đang triển khai toàn diện hệ thống quản trị nguồn lực tổng thể (ERP) và điều hành sản xuất MES (xây dựng xí nghiệp cơ khí theo mô hình nhà máy sản xuất thông minh - PV).
Nhà báo Lê Thiết Hùng: Sản xuất quốc phòng luôn là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, xin đồng chí cho biết những định hướng lớn trong giai đoạn 2026-2030 là gì?
Đại tá Hoàng Thanh Sơn: Định hướng trọng tâm và xuyên suốt của Nhà máy Z131 là hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ sản xuất quốc phòng, nghiên cứu và sản xuất thành công nhiều loại vũ khí thông minh, có ý nghĩa chiến lược, hỏa lực mạnh, phục vụ chiến lược bảo vệ Tổ quốc "từ sớm, từ xa". Trong đó, đặc biệt coi trọng việc sản xuất các loại vũ khí chống tăng thế hệ mới, vũ khí phòng không tầm thấp, đạn rocket cho Quân chủng Phòng không - Không quân; nghiên cứu, sản xuất thiết bị không người lái trên không, mặt đất, mặt nước và dưới nước…
Nhà báo Lê Thiết Hùng: Là đơn vị 3 lần được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng, Z131 cần phải làm gì để phát huy tốt truyền thống trong kỷ nguyên phát triển thịnh vượng, hùng cường của dân tộc?
Đại tá Hoàng Thanh Sơn: Đảng ủy, chỉ huy và toàn thể cán bộ, đảng viên, người lao động Nhà máy xác định tiếp tục phát huy truyền thống của đơn vị "Đoàn kết nghĩa tình, chủ động vượt khó, năng động sáng tạo, hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ". Trong đó, luôn nêu cao tính tiền phong, gương mẫu của cán bộ, đảng viên, quyết tâm xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện, "Mẫu mực, tiêu biểu", luôn là đơn vị dẫn đầu trong mọi hoạt động của Tổng cục. Để thích ứng với xu thế mới, Nhà máy khuyến khích tinh thần dám nghĩ, dám làm, đổi mới sáng tạo trong thực hiện nhiệm vụ, tiên phong trong chuyển đổi số, xây dựng Nhà máy theo mô hình quản trị hiện đại, sản xuất thông minh.
Về sản phẩm, Nhà máy sẽ tăng cường nghiên cứu, phát triển nhiều sản phẩm mới (cả quốc phòng và kinh tế); tích cực phát triển thị trường trong và ngoài nước để xuất khẩu sản phẩm, xây dựng thương hiệu "EME 31" có uy tín và vị thế, góp phần xây dựng, phát triển ngành CNQP Việt Nam tự chủ, lưỡng dụng, hiện đại.
Nhà báo Lê Thiết Hùng: Xin cảm ơn đồng chí!
LÊ THIẾT HÙNG (Thực hiện)