"Gặp gỡ - Đối thoại" với đại diện Ban biên tập Tạp chí CNQP và Kinh tế , Đại tá Nguyễn Cao Cường, Chủ tịch kiêm Giám đốc Nhà máy Z125 đã chia sẻ nhiều dấu ấn trên hành trình 60 năm của đơn vị cũng như những trăn trở, định hướng phát triển trong giai đoạn mới. Trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc!
GIỮ VỮNG VÀ BỒI ĐẮP TRUYỀN THỐNG
Phóng viên (PV): Vừa đặt chân đến Z125, tôi đã cảm nhận được bầu không khí rộn ràng nhưng không kém phần hối hả để chuẩn bị cho ngày đại lễ. Hẳn là đồng chí Giám đốc cũng phải mất ăn, mất ngủ? (Cười).
Đại tá Nguyễn Cao Cường: Quãng thời gian nước rút này, chúng tôi ước gì một ngày dài… 48 tiếng (Cười). Nói vui vậy thôi, thật tâm anh em đều mong muốn chuẩn bị chu đáo, cẩn thận nhất để Lễ kỷ niệm 60 năm Ngày truyền thống Nhà máy diễn ra trang trọng, trọn vẹn. Đây cũng là dịp để chúng tôi tri ân các thế hệ cán bộ, công nhân viên, người lao động đã đóng góp công sức xây dựng Nhà máy Z125 phát triển.
PV: 60 năm - một hành trình đủ dài để sử vàng truyền thống Nhà máy ghi nhiều dấu ấn nổi bật, thưa đồng chí?
Đại tá Nguyễn Cao Cường: Chắc chắn rồi! Lịch sử nhắc nhớ, cách đây tròn 60 năm, để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ cung cấp vũ khí, trang bị cho các lực lượng vũ trang trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Chủ nhiệm Tổng cục Hậu cần đã ký Quyết định số 742/QĐS về việc tách Phân xưởng Sửa chữa pháo I khỏi Nhà máy X10/Tổng cục Hậu cần thành một xưởng riêng trực thuộc Cục Quân giới với tên gọi là Xưởng Sửa chữa pháo I (gọi tắt là X11) - tiền thân của Nhà máy Z125 ngày nay. Ra đời giữa lúc cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước đang trong giai đoạn ác liệt, Xưởng X11 đã được kiện toàn thành 5 bộ phận đóng quân trên địa bàn 5 huyện thuộc 3 tỉnh Hà Nội, Vĩnh Phúc, Hưng Yên, với nhiệm vụ sửa chữa, sản xuất chi tiết thay thế cho các loại pháo bị hư hỏng trên chiến trường. Chỉ sau gần một năm, X11 đã sửa chữa được 10 khẩu pháo 57mm và kịp thời bàn giao cho Trung đoàn 234 sử dụng, góp phần bắn rơi tại chỗ máy bay Mỹ trên phố Lê Trực (Hà Nội), đúng ngày sinh nhật Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1967). Trong những năm tháng ác liệt ấy, đã xuất hiện những tấm gương lao động quên mình của đội ngũ cán bộ, công nhân viên, người lao động, vừa sản xuất, vừa chiến đấu bảo vệ Nhà máy. Có thể nói, đây là thời kỳ gian khổ, khó khăn nhất đối với Nhà máy nhưng cũng là thời kỳ oanh liệt, thể hiện rõ lòng dũng cảm, ý chí tự lực, tự cường, tinh thần khắc phục khó khăn và cả năng lực chuyên môn của cán bộ, công nhân viên Nhà máy.
Đại tá Nguyễn Cao Cường. Ảnh: PV
PV: Thời kỳ oanh liệt này đã được thống kê bằng số liệu cụ thể như thế nào, thưa đồng chí?
Đại tá Nguyễn Cao Cường: Qua thử thách trong thời chiến, Nhà máy đã từng bước trưởng thành và có những đóng góp quan trọng trong việc đảm bảo vũ khí cho cuộc kháng chiến chống Mỹ, đó là: Sửa chữa đưa trở lại chiến trường hơn 1.000 khẩu pháo cao xạ, pháo mặt đất các loại; gia công hàng chục vạn sản phẩm quân cụ như: dao găm, kéo cứng KC5, KC7, kìm bóp kíp, phụ kiện cho đường ống dẫn xăng dầu; sản xuất hơn 1 vạn súng chống tăng B40 và hàng trăm súng cối 60mm, 100mm; cải tiến, giảm nhẹ hàng trăm khẩu cối 120mm và đặc biệt đã nghiên cứu, sản xuất thành công 2 khẩu cối 160mm phục vụ Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử.
Sau ngày đất nước hoàn toàn thống nhất, Bộ Quốc phòng đã chỉ đạo Cục Quân giới (tiền thân của Tổng cục CNQP ngày nay) tiếp tục kiện toàn tổ chức nhằm xây dựng các cơ sở sản xuất quốc phòng có tính chuyên môn hóa cao, trong đó, Nhà máy Z125 được định hướng trở thành một cơ sở sản xuất vũ khí súng nòng trơn; đồng thời tận dụng năng lực máy móc, thiết bị và công nghệ tham gia sản xuất hàng kinh tế phục vụ nhu cầu dân sinh.
PV: Có thể thấy, ra đời và từng bước trưởng thành trong thời chiến đã tạo nên nội lực của Z125, thưa đồng chí?
Đại tá Nguyễn Cao Cường: Đúng vậy! Nhà máy Z125 được xây dựng bằng chính ý chí tự lực, tự cường của cán bộ, công nhân viên, người lao động. Từ một xưởng sửa chữa pháo sơ tán, phân tán trên địa bàn 5 huyện, 3 tỉnh với vài trăm cán bộ, công nhân viên và gần 200 máy công cụ, Z125 đã không ngừng lớn mạnh, trở thành đơn vị duy nhất của Bộ Quốc phòng sản xuất vũ khí hỏa lực mạnh trên 30mm tại Việt Nam hiện nay.
Trong từng giai đoạn phát triển, lịch sử Z125 đã ghi dấu nhiều mốc son chói lọi cùng những phần thưởng cao quý do Đảng và Nhà nước trao tặng, tiêu biểu như: Huân chương Chiến công hạng Nhì, hạng Ba; Huân chương Quân công hạng Ba; Huân chương Chiến công hạng Nhất; Huân chương Lao động hạng Ba; Huân chương Bảo vệ Tổ quốc Nhì, hạng Ba và đặc biệt là danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Z125 cũng vinh dự được đón lãnh đạo cấp cao của Đảng và Quân đội về thăm đơn vị: Tổng Bí thư Lê Duẩn, Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh; Bộ trưởng Bộ Quốc phòng các thời kỳ: Đại tướng Võ Nguyên Giáp, Đại tướng Văn Tiến Dũng, Đại tướng Đoàn Khuê.
KHẲNG ĐỊNH NĂNG LỰC TỰ CHỦ
PV: Tôi nghĩ rằng, truyền thống luôn là điểm tựa vững chắc để Nhà máy tiếp tục vươn lên. Nhìn từ thực tiễn hoạt động của đơn vị những năm qua, có thể thấy, năng lực tự chủ trong nghiên cứu, sản xuất của Z125 đã được nâng tầm đáng kể. Vậy, điều đó được thể hiện rõ nhất ở những lĩnh vực, sản phẩm nào?
Đại tá Nguyễn Cao Cường: Cảm ơn nhà báo đã đặt câu hỏi rất trọng tâm! Phải nói rằng, Z125 đạt được thành tựu như ngày hôm nay là kết quả của sự dày công vun đắp qua nhiều thế hệ, để "lớp hậu sinh" chúng tôi kế thừa và tiếp tục phát huy. Trải qua bao thăng trầm nhưng điều quý giá là Z125 đã luôn vững vàng vượt khó, dựa trên các giá trị cốt lõi, đó là: phát huy nội lực, đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, kết hợp chặt chẽ giữa nhiệm vụ quốc phòng và kinh tế. Nhờ đó, năng lực của Nhà máy Z125 đã được khẳng định trong nghiên cứu, phát triển, sản xuất các chủng loại vũ khí hỏa lực đáp ứng yêu cầu tác chiến hiện đại của Quân đội. Tính từ năm 2020 đến nay, Nhà máy đã chủ trì triển khai thực hiện 24 đề tài, nhiệm vụ. Các đề tài nghiên cứu, chế thử được áp dụng vào sản xuất, góp phần nâng cao chất lượng, mẫu mã sản phẩm; trong đó có 7 sản phẩm vũ khí được giao sản xuất loạt, đưa vào trang bị cho Quân đội. Đặc biệt, có nhiều loại vũ khí, trang bị kỹ thuật mới, hiện đại, công nghệ cao, tích hợp trên các phương tiện cơ động. Cụ thể, Nhà máy đã hoàn thành nghiên cứu, sản xuất và bàn giao hàng chục hệ thống vũ khí lắp trên xe chiến đấu bộ binh XCB-01; hệ thống pháo tự hành PTH-01; nghiên cứu, thiết kế, chế tạo xe tăng hạng nhẹ T-1 và làm chủ công nghệ chế tạo các loại nòng pháo đến cỡ 122mm…
Sản xuất sản phẩm quốc phòng ở Nhà máy Z125. Ảnh: HỒNG HẠNH
Tôi cũng xin "dẫn chứng" thêm, giai đoạn 2021-2025, tốc độ tăng trưởng bình quân của Nhà máy đạt 17,14%/năm; thu nhập của người lao động tăng trưởng bình quân 19,84%/năm. Điều đó cho thấy, các giải pháp tổ chức sản xuất, tìm kiếm đơn hàng, phát triển khách hàng và khai thác năng lực thiết bị đã phát huy hiệu quả, tạo việc làm ổn định và bảo đảm tăng trưởng bền vững của Z125.
PV: Những kết quả thật ấn tượng! Qua triển khai các nhiệm vụ nghiên cứu, chế tạo sản phẩm mới, theo đồng chí, điều gì giúp Z125 rút ngắn thời gian từ ý tưởng đến sản phẩm?
Đại tá Nguyễn Cao Cường: Tôi nghĩ, trước hết là phải dám làm. Khi đã xác định mục tiêu thì phải tổ chức triển khai ngay. Theo đó, lãnh đạo, chỉ huy Nhà máy giao nhiệm vụ cho từng nhóm, xác định tiến độ và yêu cầu cụ thể. Người đứng đầu nhóm phải chịu trách nhiệm đến cùng. Trong quá trình thực hiện có những vấn đề phát sinh như: thiết kế ban đầu có thể phải điều chỉnh; khi chế tạo, thử nghiệm lại xuất hiện những yêu cầu mới… Điều đó là bình thường trong nghiên cứu, sản xuất, vấn đề là xử lý như thế nào? Nếu mỗi lần phát sinh lại chờ giải quyết "đúng quy trình" thì nhiệm vụ sẽ kéo dài. Vì vậy, chúng tôi phối hợp chặt giữa các nhóm nghiên cứu, kỹ thuật, sản xuất và các đơn vị liên quan. Bởi có những nhiệm vụ phải huy động nhiều đơn vị cùng tham gia, như: XCB-01, T-1… Khi đó, Nhà máy phải làm tốt vai trò kết nối, điều phối, thống nhất mục tiêu và tiến độ. Tôi cho rằng, đây cũng là năng lực quan trọng của một nhà máy hiện đại: không phải một đơn vị tự mình làm tất cả, mà phải biết tập hợp và tổ chức các nguồn lực để cùng "giải bài toán khó".
PV: Trong tiến trình đó, con người luôn được đặt ở vị trí trung tâm, thưa đồng chí? Và Nhà máy đã làm gì để tạo động lực cho đội ngũ nghiên cứu?
Đại tá Nguyễn Cao Cường: Tất nhiên rồi! Trong tiến trình phát triển của Z125, con người luôn là chủ thể quyết định mọi thắng lợi. Chúng tôi tự hào vì có đội ngũ luôn phát huy tinh thần trách nhiệm trong thực hiện nhiệm vụ, đặc biệt là kỹ sư và công nhân kỹ thuật. Họ có thể quên ăn, quên ngủ để theo đuổi đến cùng một đề tài mới và khó. Có những vấn đề tưởng như rất đơn giản nhưng khi đưa vào thực tế lại phát sinh rất nhiều thứ. Thế nên, khi anh em đang giải quyết một nhiệm vụ khó, cán bộ chỉ huy cần xuống tận nơi để cùng trao đổi, tìm hướng tháo gỡ. Khi anh em cảm nhận công việc của mình được lãnh đạo quan tâm, được đồng đội trân trọng, họ sẽ có thêm động lực để theo đuổi đến cùng. Theo tôi, người làm nghiên cứu cần cả điều kiện vật chất và động lực tinh thần. Nhưng có một thứ rất quan trọng, đó là niềm tự hào. Đôi khi, một lời ghi nhận đúng lúc có giá trị rất lớn. Khi được tập thể tôn vinh, ghi nhận, người kỹ sư sẽ thấy công sức của mình có ý nghĩa. Chính điều đó tạo nên sức bật rất lớn.
PV: Vậy đâu là khó khăn, thách thức, thưa đồng chí?
Đại tá Nguyễn Cao Cường: Thẳng thắn nhìn nhận, ở một số lĩnh vực, hiệu quả sản xuất, kinh doanh của Z125 vẫn chưa thực sự bền vững. Có một thực tế là, giá nguyên vật liệu đầu vào luôn biến động đã khiến chi phí sản xuất tăng cao, cùng với sự cạnh tranh gay gắt của thị trường tác động đáng kể đến hiệu quả sản xuất, kinh doanh của đơn vị. Bên cạnh đó, một số dây chuyền, trang thiết bị đã "có tuổi" cũng ảnh hưởng đến năng suất lao động và chất lượng sản phẩm…
PV: Tôi được biết, với Z125, tăng tỷ trọng hàng kinh tế là một mục tiêu cần nỗ lực phấn đấu nhiều hơn so với một số đơn vị thuộc Tổng cục. Đồng chí có thể lý giải rõ hơn về vấn đề này?
Đại tá Nguyễn Cao Cường: Trước hết, phải nhìn từ đặc thù của Z125. Nhà máy được giao nhiệm vụ sản xuất quốc phòng rất lớn. Trong đó, một số nhiệm vụ nghiên cứu, sản xuất đòi hỏi phải sử dụng nhiều máy móc, thiết bị, nhân lực và thời gian. Vì vậy, quỹ năng lực dành cho sản xuất kinh tế cũng bị phân tán. Tôi cho rằng, không thể lấy tỷ lệ của đơn vị này áp vào đơn vị khác. Mỗi nhà máy có chức năng, nhiệm vụ và sản phẩm khác nhau. Nói như vậy không có nghĩa là chúng tôi bằng lòng với việc sản xuất kinh tế chỉ đạt mức hiện tại. Nhà máy vẫn luôn cố gắng khai thác tối đa năng lực hiện có, tích cực tìm kiếm thị trường và từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi sản xuất, xuất khẩu.
KIẾN TẠO NĂNG LỰC MỚI
PV: Thưa đồng chí, nhìn từ yêu cầu nhiệm vụ và chặng đường phát triển phía trước, Nhà máy Z125 xác định mục tiêu trọng tâm như thế nào?
Đại tá Nguyễn Cao Cường: Trước hết, phải khẳng định, Z125 phát triển trên nền tảng chức năng, nhiệm vụ được giao và từ bề dày truyền thống đã được dựng xây qua 60 năm. Trong giai đoạn mới, yêu cầu đối với Nhà máy là phải tạo ra năng lực mới, đáp ứng tốt hơn yêu cầu bảo đảm trang bị cho Quân đội. Mục tiêu Nhà máy xác định đến năm 2030 là tiếp tục xây dựng Z125 là một doanh nghiệp nòng cốt của ngành CNQP, có năng lực công nghệ, năng lực quản trị và năng lực sản xuất đồng bộ; đồng thời là doanh nghiệp sản xuất cơ khí có uy tín trên thị trường cho các ngành công nghiệp dân sinh, hướng tới xuất khẩu.
PV: Tôi rất muốn biết quan điểm quản trị của Giám đốc được cụ thể hóa như thế nào để góp phần đạt mục tiêu nâng cao năng lực quản trị?
Đại tá Nguyễn Cao Cường: Tôi cho rằng, quản trị trước hết phải bằng mục tiêu và kết quả. Giao một nhiệm vụ thì phải xác định rõ ai làm, thời gian bao lâu và đạt yêu cầu đến đâu. Cũng cần nhấn mạnh, Z125 đang tăng cường ứng dụng các công cụ, phần mềm quản trị để kiểm soát quá trình sản xuất, rà soát định mức, tiến độ và năng lực từng công đoạn. Trong sản xuất, chỉ một khâu bị tắc là cả dây chuyền có thể "đứng hình". Vì vậy, người quản lý phải nhìn được toàn bộ quá trình chứ không chỉ nhìn phần việc của mình. Nhưng quản trị cũng không thể chỉ có kiểm soát mà còn phải tạo động lực. Với tôi, năng lực quản trị thể hiện ở sự vận hành "trơn tru" của cả bộ máy, trong đó, việc làm và thu nhập ổn định cho người lao động chính là "thước đo" hữu hiệu.
PV: Khoa học, công nghệ tiếp tục giữa vai trò quan trọng, tạo nên sức mạnh mới của Z125?
Đại tá Nguyễn Cao Cường: Đó là điều đương nhiên! (Cười). Trong giai đoạn mới, Z125 xác định đẩy nhanh lộ trình chuyển đổi số trong quản trị doanh nghiệp, quản lý sản xuất, quản lý chất lượng, điều hành và khai thác dữ liệu. Nhà máy sẽ ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo, tự động hóa và các nền tảng số vào hoạt động nghiên cứu, sản xuất; xây dựng môi trường làm việc hiện đại, minh bạch, hiệu quả; từng bước hình thành mô hình quản trị tiên tiến, đáp ứng yêu cầu phát triển trong thời kỳ hội nhập và chuyển đổi số.
PV: Đồng chí kỳ vọng điều gì ở Z125 trên hành trình mới?
Đại tá Nguyễn Cao Cường: Tôi kỳ vọng Z125 tiếp tục giữ vững truyền thống nhưng phải phát triển trên nền tảng mới. Truyền thống phải trở thành động lực hành động để Nhà máy làm chủ công nghệ tốt hơn, năng lực tự chủ sản xuất cao hơn, đội ngũ cán bộ kỹ thuật mạnh hơn, môi trường sản xuất hiện đại hơn. Nhà máy xác định nhiệm vụ quốc phòng là trọng tâm; khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là động lực còn con người là yếu tố quyết định. Tôi tin tưởng rằng, cán bộ, công nhân viên, người lao động Nhà máy Z125 sẽ phát huy những giá trị đã được hun đúc qua hành trình 60 năm tự hào, tiếp tục hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao và tạo nền tảng vững chắc để Z125 phát triển bền vững trong giai đoạn mới.
PV: Trân trọng cảm ơn đồng chí!
HÀ ANH (Thực hiện)