Mỹ
Nổi bật trong chương trình phát triển UAV của Mỹ là lộ trình phát triển UAV của Lục quân và Không quân. Theo đó, "Lộ trình phát triển máy bay không người lái 2010-2035" của Lục quân Mỹ và "Kế hoạch phát triển máy bay không người lái 2009-2047" của Không quân Mỹ đều hướng đến chế tạo các loại UAV có khả năng đáp ứng yêu cầu tối thiểu là trung hạn.
Lục quân Mỹ dự định sử dụng MQ-1C, một loại UAV tấn công và trinh sát tầm trung, có thời gian hoạt động ít nhất đến năm 2035. Các hệ thống thiết bị, khả năng và vai trò của loại UAV này sẽ tiếp tục được phát triển đến năm 2051. Khác với các loại hiện đang được sử dụng trong Lục quân Mỹ, MQ-1C thông thường sẽ được trang bị 4 tên lửa Helltire để đáp ứng cả yêu cầu trinh sát và tấn công. Các phương tiện trang bị cho MQ-1C bao gồm các hệ thống quang điện tử (EO) và hồng ngoại (IR), thiết bị chỉ thị mục tiêu bằng laser, các hệ thống truyền tin chuyển tiếp và radar mặt mở tổng hợp (SAR) cung một số hệ thống thiết bị tiên tiến khác đang được phát triển. MQ-1C cũng sẽ có hệ thống truyền tin qua vệ tinh, đường truyền dữ liệu chiến thuật chung và sử dụng nhiên liệu nặng (JP8). MQ-1C có thể hoạt động ở độ cao trên 7.500m trong thời gian hơn 30 giờ với tốc độ tối đa 300km/h. Các hệ thống thiết bị khác đang được phát triển gồm: thiết bị phát hiện mục tiêu được ngụy trang; censor phát hiện mục tiêu dưới mặt đất và trong các cấu trúc; các hệ thống công kích và tác chiến điện tử; thiết bị chống mìn (thủy lôi) và tiêu hủy bom đạn; các hệ thống trinh sát phóng xạ và hạt nhân; thiêt bị phát hiện và theo dõi sinh lực; các hệ thống trinh sát ảnh siêu phổ.
Cuộc chạy đua của các cường quốc quân sự trong phát triển UAV đang mở ra một không gian cạnh tranh mới; đồng thời khẳng định, UAV sẽ tiếp tục là một trong những hướng phát triển quan trọng của khoa học, công nghệ quân sự thế giới.
Đối với Không quân Mỹ, dự kiến sử dụng UAV MQ-9 làm nhiệm vụ tuần tra vũ trang trong trung hạn. MQ-9 và các kiểu UAV tương lai của Không quân Mỹ sẽ được phối hợp sử dụng với máy bay có người lái; các hệ thống thiết bị sẽ được phát triển theo hướng module hóa và cấu trúc mở. Không quân Mỹ dự kiến thực hiện chương trình phát triển UAV thế hệ mới MQ-X theo 3 giai đoạn MQ-X/Ma, Mb và Mc với vai trò tăng lên từng bước. Kiểu MQ-X/Ma dự kiến sẽ được đưa vào sử dụng cùng với kiểu MQ-9, thực hiện nhiệm vụ tác chiến điện tử, tích hợp và thu thập thông tin; yểm trợ gần và các hoạt động đặc biệt, tình báo, cảnh giới và trinh sát (ISR). MQ-X/Mb sẽ thay thế cho kiểu MQ-9. Ngoài khả năng thực hiện các nhiệm vụ như kiểu MQ-X/Ma, MQ-X/Mb còn có thể làm nhiệm vụ chế áp hỏa lực phòng không, đánh chặn trên không, tải thương và thu dung, được tiếp dầu trên không. MQ-X/Mc sẽ có thêm khả năng không chiến, chống tên lửa, tấn công chiến lược và cũng có thiết bị tiếp dầu trên không.
Ngoài ra, Mỹ tích cực nghiên cứu, chế tạo vũ khí trang bị cho UAV, với các loại có trọng lượng nhỏ gọn dưới 45kg. Ví dụ, hãng Raytheon (Mỹ) đang phát triển 4 loại đạn (tên lửa, rocket) cho UAV. Một nhóm chuyên gia của Ban nghiên cứu chế tạo vũ khí thuộc Trung tâm tác chiến đường không của Hải quân Mỹ (NAWCWD) ra mắt hệ thống điều khiển tác xạ cỡ nhỏ có thể trang bị cho các kiểu UAV nhỏ. Hệ thống VMS do nhóm NAWCWD phát triển có thể bắt và theo dõi mục tiêu rọi truyền thông tin mục tiêu cho tên lửa Spike. Trước năm 2026, một hệ thống VMS mẫu nặng khoảng 3,6kg đã được trang bị cho UAV trực thăng và phóng tên lửa Spike.
Châu Âu
Một số chương trình phát triển UAV cũng đang được xúc tiến ở các giai đoạn khác nhau. Chương trình Neuron (chế tạo máy bay chiến đấu không người lái - UCAV) với sự tham gia của Pháp, Hy Lạp, ltalia, Tây Ban Nha, Thụy Điển và Thụy Sỹ đang ở giai đoạn trình diễn. Sau thời gian thử nghiệm trên mặt đất, Neuron đã bay thử lần đầu và được lắp động cơ Mk 951 của hãng Rolls Royce Turbomeca (Anh); thiết bị hổng ngoại lắp ở bụng máy bay của hãng Alenia Aeronautica.
.jpg)
UAV Taranis của Anh. Ảnh: Internet
Các chương trình tiêu biểu của Tập đoàn hàng không quân sự và vũ trụ châu Âu EADS là Barracuda và Talarion. Barracuda đang bay thử nghiệm trước khi đưa ra thị trường. Hiện, Barracuda II đã thực hiện những chuyến bay thử có sử dụng hệ thống censor và thiết bị điện tử hàng không mới.
Chương trình phát triển hệ thống Taranis là chương trình tối tân nhất hiện nay của Anh đang được tiến hành với sự hợp tác giữa Bộ Quốc phòng Anh với các hãng BAE Systems, QinetiQ và Rolls Royce. Kiểu UAV này có một động cơ phản lực và trọng lượng cất cánh khoảng 8.000kg, làm nhiệm vụ ISTAR (tình báo, giám sát, thu thập thông tin mục tiêu, trinh sát) và tấn công sâu, hiện đã đưa vào trang bị cho Không quân Anh.
Nga
Chiến tranh với Ukraine đã làm thay đổi căn bản chiến lược phát triển UAV của Nga. Từ chỗ chủ yếu dùng UAV để trinh sát và hiệu chỉnh pháo binh, Nga đang xây dựng một hệ thống tác chiến không người lái nhiều tầng, bao gồm UAV trinh sát, FPV, đạn lảng vảng, UAV tấn công tầm xa, phương tiện chống UAV và các nền tảng được tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI). Trước cuộc chiến với Ukraine, UAV không phải là lĩnh vực Nga có ưu thế rõ rệt. Song từ năm 2022 đến nay, Nga đã thay đổi chiến lược, phát triển các loại UAV hoạt động trong nhiều môi trường, hệ thống chỉ huy - kiểm soát, tác chiến điện tử và phòng không - tên lửa. Năm 2025, Quân đội Nga thành lập Lực lượng Hệ thống Không người lái, với mục tiêu duy trì các tổ hoặc kíp điều khiển UAV, phối hợp các đội hình hệ thống UAV theo tầng tác chiến. Ở tuyến trước là UAV FPV và những UAV nhỏ, giá thấp. Phía sau là các UAV trinh sát như Orlan và Supercam. Ở tầng giữa có Lancet và các loại đạn lảng vảng khác. Ở tầm xa là Geran và những biến thể ngày càng đa dạng. Trong cuộc chiến với Ukraine, Nga còn triển khai nhiều UAV trinh sát khác như Zala, Eleron và Supercam.
.jpg)
UAV cảm tử Geran-2 của Nga. Ảnh: Internet
Trong hệ thống UAV của Nga, nổi bật là UAV Lancet, với 3 phiên bản gồm Lancet-3, Lancet-1 và Izdeliye-53. Trong cuộc xung đột ở Ukraine, Lancet đã khiến Quân đội Kiev chịu nhiều tổn thất về khí tài quân sự. Không chỉ các phương tiện bọc thép như xe tăng, pháo tự hành… là mục tiêu của Lancet, mà thậm chí loại khí tài này từng nhiều lần tấn công các tiêm kích nằm sâu bên trong khu vực Quân đội Ukraine kiểm soát. Trong khi đó, Geran-2 là UAV được Công ty JSC Alabuga của Nga chế tạo. So với Lancet, Geran có trọng lượng lớn hơn nhiều, tối đa có thể đạt 240kg, dài 3,5m, sải cánh 2,5m, có thể mang đầu đạn nặng từ 52-90kg. Geran-2 sử dụng động cơ MD-550, có thể đạt tốc độ tối đa 185km/h khi bay, tầm hoạt động tối đa có thể lên tới 2.500km. Ngoài ra, Nga còn có các UAV tiêu biểu như: Orion-10 và Orion-3, Altius-U, Sirius, Helios và Grom…
Trong thời gian tới, Nga tiếp tục phát triển các hệ thống UAV theo 5 hướng chính, đó là: phổ cập UAV xuống cấp chiến thuật, với các loại UAV trong biên chế từ cấp nhỏ nhất của lực lượng mặt đất, đặc biệt là FPV và UAV trinh sát; sản xuất số lượng lớn, giá rẻ; phân tầng lực lượng, xây dựng nhiều lớp UAV; rút ngắn chu kỳ đổi mới; tích hợp UAV với tác chiến điện tử và AI.
Có thể nói, cuộc chạy đua của các cường quốc quân sự trong phát triển UAV đang mở ra một không gian cạnh tranh mới; đồng thời khẳng định, UAV sẽ tiếp tục là một trong những hướng phát triển quan trọng của khoa học, công nghệ quân sự thế giới.
THÀNH VĂN