Tiền thân của Tổng công ty Sông Thu là Tổ hợp Cơ khí Đồng Tiến - một cơ sở cơ khí nhỏ được thành lập ngày 10/10/1976, với nhiệm vụ bảo đảm kỹ thuật, sửa chữa các phương tiện vận chuyển đường sông, đường biển của Quân khu 5. Thời gian đầu mới thành lập, trong điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị thiếu thốn, đội ngũ mỏng, song những người lính thợ Sông Thu đã khắc phục mọi khó khăn, hoàn thành tốt các nhiệm vụ được giao. Dấu ấn nổi bật thời kỳ này là đơn vị đã sửa chữa thành công 2 tàu quốc tịch Panama bị hư hỏng nặng thu được tại cảng Sông Hàn sau ngày giải phóng miền Nam, kịp thời bổ sung cho lực lượng vận tải thủy của Quân khu. Cuối thập niên 1980 của thế kỷ XX, trước tình hình tranh chấp chủ quyền trên vùng biển, thềm lục địa phía Nam và quần đảo Trường Sa, với tinh thần "Tất cả vì Trường Sa thân yêu", đơn vị đã tổ chức hàng trăm chuyến tàu vận chuyển hàng hóa, vật chất, góp phần vào thắng lợi chung của chiến dịch CQ88, được Chủ tịch nước tặng thưởng 2 Huân chương Chiến công hạng Ba.
Trước yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới, ngày 8/4/1996, Công ty Sông Thu được thành lập, trực thuộc Quân khu 5. Để tạo bước phát triển mới, Công ty đã tiếp cận công nghệ làm sạch tàu dầu siêu trọng tiên tiến của đối tác nước ngoài và triển khai nhiều hợp đồng kinh tế, góp phần nâng cao năng lực, tạo nguồn vốn để xây dựng cơ sở hạ tầng, mua sắm trang thiết bị phục vụ đóng mới, sửa chữa tàu, giữ được nguồn nhân lực tay nghề cao. Năm 2000, lần đầu tiên Công ty đóng mới thành công tàu kéo cho đối tác Nhật Bản, đặt nền móng cho việc đóng mới nhiều gam tàu trong những năm tiếp theo.
Năm 2003, Công ty Sông Thu được Bộ Quốc phòng điều chuyển từ Quân khu 5 về trực thuộc Tổng cục Công nghiệp quốc phòng (CNQP), đánh dấu bước trưởng thành vượt bậc về tổ chức lực lượng. Năm 2009, Công ty được chuyển thành Xí nghiệp Liên hợp Sông Thu và từ năm 2013 được tổ chức lại thành Tổng công ty Sông Thu; có chức năng, nhiệm vụ đóng mới, sửa chữa, bảo đảm trang bị kỹ thuật các tàu quân sự cho Quân chủng Hải quân, Cảnh sát biển, Bộ đội Biên phòng và các lực lượng làm nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biển, đảo; đóng mới, sửa chữa các tàu kinh tế trong nước và xuất khẩu; thực hiện các nhiệm vụ ứng phó sự cố tràn dầu, làm sạch tàu dầu, xử lý cặn dầu và các dịch vụ kinh tế khác…
.jpg)
Tàu Cảnh sát biển đa năng DN-2000 do Tổng công ty Sông Thu đóng mới. Ảnh: CTV
Để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ, Tổng công ty đã đầu tư hệ thống sàn nâng hạ tàu Syncrolift trên 4.000 tấn của Tập đoàn Rolls- Royce (Mỹ); hệ thống dịch chuyển tàu và căn chỉnh tổng đoạn TTS của Na Uy; các hệ thống dây chuyền cắt CNC; máy hàn tự động, bán tự động; các phần mềm thiết kế tàu hiện đại... Cùng với tăng cường năng lực sản xuất, Tổng công ty chú trọng bồi dưỡng, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; đẩy mạnh hợp tác với Tập đoàn Damen (Hà Lan) để tiếp thu trình độ, công nghệ đóng mới các loại tàu. Trong giai đoạn này, Tổng công ty đã đóng mới thành công nhiều tàu quân sự hiện đại, phục vụ nhiệm vụ quốc phòng, an ninh, như: tàu khảo sát đo đạc biển HSV-6613, tàu vận tải đổ bộ đa năng cho Quân chủng Hải quân, 2 tàu Cảnh sát biển đa năng DN-2000, các tàu cho Bộ Tư lệnh Đặc công, Bộ đội Biên phòng, tàu đa năng ứng phó sự cố tràn dầu cho Ủy ban Quốc gia ứng phó sự cố, thiên tai và tìm kiếm cứu nạn; bảo dưỡng, sửa chữa, nâng cấp hàng trăm lượt tàu quân sự các loại. Cùng với đó, làm chủ công nghệ sửa chữa vũ khí, khí tài, điện, điều khiển tự động, động cơ… trên nhiều gam tàu quân sự hiện đại. Các sản phẩm do Tổng công ty đóng mới, sửa chữa đều bảo đảm chất lượng, phát huy tốt tính năng chiến, kỹ thuật, được các đơn vị sử dụng đánh giá cao. Đặc biệt, trong năm 2014, trước việc Trung Quốc cho tàu hạ đặt trái phép giàn khoan Hải Dương 981 trên vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa nước ta, Tổng công ty đã tập trung mọi nguồn lực, tiếp nhận sửa chữa, bàn giao kịp thời hơn 90 lượt tàu Cảnh sát biển và tàu Kiểm ngư, ứng cấp vô điều kiện một số thiết bị thay thế, bảo đảm đầy đủ yêu cầu kỹ thuật cho các lực lượng thực thi nhiệm vụ, góp phần bảo vệ chủ quyền biển, đảo thiêng liêng của Tổ quốc, được Chủ tịch nước tặng thưởng Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Ba.
Bên cạnh nhiệm vụ sản xuất quốc phòng, Tổng công ty đã phát huy năng lực công nghệ, triển khai đóng mới và bàn giao trên 80 tàu kinh tế cho các doanh nghiệp trong nước và xuất khẩu sang châu Âu, Nam Mỹ, Tiểu Vương quốc Ả Rập thống nhất, Australia, tiêu biểu là các tàu cung ứng thuyền viên FCS5009, tàu kéo cảng ASD2411, tàu công trình TSHD2000… Ngoài ra, Tổng công ty đóng mới 8 tàu cho ngư dân theo Nghị định của Chính phủ; sửa chữa hơn 400 lượt tàu kinh tế…
.jpg)
Công nhân Tổng công ty Sông Thu sơn vỏ tàu KN374. Ảnh: HẢI ĐĂNG
Những năm gần đây, Tổng công ty không ngừng phát huy truyền thống, nêu cao tinh thần chủ động, sáng tạo, đoàn kết, vượt qua khó khăn, hoàn thành tốt các nhiệm vụ trọng tâm. Đặc biệt, đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ đột xuất trong nghiên cứu công nghệ và tổ chức đóng mới tàu can thiệp khẩn cấp cứu nạn tàu ngầm, tàu Cảnh sát biển TT400, 2 tàu vận tải đa năng, 2 tàu cá vũ trang; làm chủ công nghệ sửa chữa động cơ diesel cao tốc hình sao M500. Đồng thời, sửa chữa, bảo đảm kỹ thuật cho các tàu trọng điểm của Quân chủng Hải quân, hiện đại hóa các tàu săn ngầm, tàu hộ vệ tên lửa Gepard 3.9 và tàu tên lửa tấn công nhanh tham gia thực hiện nhiệm vụ diễu binh trên biển kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám thành công và Quốc khánh 2/9. Qua đó góp phần khẳng định năng lực làm chủ thiết kế, công nghệ và uy tín của Tổng công ty. Năm 2025 cũng đánh dấu bước phát triển mới của Tổng công ty khi hoàn thành vượt mức kế hoạch, chỉ tiêu đề ra: bàn giao 10 tàu quốc phòng, triển khai đóng mới 3 tàu quốc phòng trọng điểm, hoàn thiện 28 tàu kinh tế, xuất khẩu; giá trị sản xuất tăng 82%, doanh thu tăng 71%, lợi nhuận tăng 43% so với năm 2024…
Đặc biệt, ngày 10/8/2026, Tổng công ty Sông Thu phối hợp với Quân chủng Hải quân tổ chức lễ khởi công đóng mới tàu hộ vệ chống ngầm đa năng. Đây là tàu chiến đấu có quy mô lớn nhất và hiện đại nhất từ trước đến nay do Việt Nam tự chủ đóng mới; là kết quả của trí tuệ, bản lĩnh, khát vọng và tinh thần tự lực, tự cường; đánh dấu bước phát triển quan trọng của công nghiệp quốc phòng, công nghiệp đóng tàu quân sự cũng như năng lực làm chủ công nghệ. Đồng thời sự kiện này cũng góp phần tiếp tục khẳng định chủ trương đúng đắn của Đảng, Nhà nước ta về xây dựng CNQP tự chủ, tự lực, tự cường, lưỡng dụng, hiện đại.
Với những thành tích, kết quả đạt được qua nửa thế kỷ xây dựng và phát triển, Tổng công ty Sông Thu vinh dự được Đảng, Nhà nước, Chính phủ và Bộ Quốc phòng tặng thưởng nhiều danh hiệu, phần thưởng cao quý: Danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới, Huân chương Lao động hạng Nhất, Huân chương Chiến công hạng Ba, Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Ba; Cờ thi đua và Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Quốc phòng, Tổng cục CNQP... Nhân kỷ niệm 50 năm Ngày truyền thống (10/10/1976-10/10/2026), Tổng công ty vinh dự được Đảng, Nhà nước tặng thưởng Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Nhì.
.jpg)
Mô phỏng tàu hộ vệ chống ngầm đa năng do Tổng công ty Sông Thu đóng mới. Ảnh: CTV
Những năm tới, tình hình thế giới, khu vực và Biển Đông tiếp tục diễn biến nhanh chóng, phức tạp, đặt ra yêu cầu nhiệm vụ bảo đảm quốc phòng, an ninh trên hướng biển ngày càng nặng nề. Bộ Chính trị đã ban hành nhiều nghị quyết có ý nghĩa chiến lược, trong đó có Nghị quyết số 20/NQ-TW ngày 28/7/2026 về "xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2045". Quán triệt, triển khai các chỉ thị, nghị quyết của trên, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng lãnh đạo, chỉ đạo ưu tiên hiện đại hóa một số quân chủng, binh chủng, lực lượng thực thi pháp luật trên biển, bảo vệ vững chắc chủ quyền biển, đảo. Tổng công ty Sông Thu được Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng và Tổng cục CNQP tin tưởng giao thực hiện nhiều nhiệm vụ quan trọng, trong đó có Dự án đóng tàu hộ vệ chống ngầm đa năng. Đây là vinh dự, trọng trách và cũng là cơ hội để Tổng công ty nâng tầm năng lực quản trị dự án, công nghệ, tổ chức sản xuất; sẵn sàng đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ mới và khó trong những năm tiếp theo. Tổng công ty xác định, trong giai đoạn 2025-2030, đơn vị tiếp tục phát huy nội lực, đổi mới mạnh mẽ tư duy quản trị, công nghệ và phương thức tổ chức sản xuất; đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý, điều hành. Chủ động đầu tư xây dựng, nâng cấp cơ sở hạ tầng, nhà xưởng, trang thiết bị đồng bộ, hiện đại, đủ năng lực đóng mới, sửa chữa, đảm bảo kỹ thuật các dòng tàu chiến, tàu quân sự; tiếp cận công nghệ tiên tiến, hình thành năng lực công nghệ và sản phẩm mang thương hiệu Sông Thu. Cùng với đó, đề xuất, tham gia thực hiện các chương trình, dự án, đề tài, nhiệm vụ khoa học, công nghệ các cấp... Đối với sản xuất kinh tế, tích cực tìm kiếm thị trường và đối tác mới, phát triển sản phẩm có chất lượng, giá thành và tính cạnh tranh cao. Tăng cường hợp tác quốc tế, nghiên cứu phát triển dòng sản phẩm đặc trưng, lưỡng dụng; đẩy mạnh xuất khẩu sản phẩm kinh tế và hướng tới xuất khẩu sản phẩm quốc phòng…
Phát huy truyền thống đơn vị Anh hùng, cán bộ, công nhân viên, người lao động Sông Thu quyết tâm đổi mới, phấn đấu xây dựng Tổng công ty trở thành trung tâm đóng tàu quân sự hiện đại khu vực miền Trung; cơ sở bảo đảm, sửa chữa trang bị kỹ thuật hàng đầu cho các lực lượng làm nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biển đảo, thực thi pháp luật trên biển. Mỗi bước tiến mới sẽ là nền tảng vững chắc để Tổng công ty nâng cao hơn nữa vị thế trong ngành đóng tàu và kinh tế biển, góp phần phát triển đất nước, bảo vệ vững chắc Tổ quốc trong tình hình mới.
Đại tá ĐINH TRƯỜNG SƠN
Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Tổng công ty Sông Thu