Trong xu thế toàn cầu, kinh tế số đã trở thành động lực tăng trưởng cốt lõi của mọi nền kinh tế. Đối với khối DNQĐ, vừa làm nhiệm vụ quân sự, quốc phòng, vừa trực tiếp tham gia sản xuất, xây dựng kinh tế, việc tiếp cận và làm chủ công nghệ số là yêu cầu cấp bách. Ngày 9/1/2026, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng đã ký Quyết định số 122/QĐ-BQP phê duyệt Chương trình phát triển kinh tế số trong Bộ Quốc phòng giai đoạn 2026-2030, định hình và xây dựng hành lang pháp lý để toàn quân triển khai đồng bộ hoạt động chuyển đổi số. Chương trình đặt ra mục tiêu đến năm 2030, tỷ trọng giá trị gia tăng của kinh tế số trong tổng giá trị sản xuất, kinh doanh của DNQĐ đạt tối thiểu 25%; tỷ lệ lao động kinh tế số trong tổng lực lượng lao động đạt tối thiểu 15%; phát triển thành công tối thiểu 3 sản phẩm, nền tảng hoặc dịch vụ số mang thương hiệu "Make in Bộ Quốc phòng" được công nhận là nền tảng số cấp quốc gia; tối thiểu 50% DNQĐ ứng dụng và tích hợp trực tiếp các mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) vào quy trình hành chính, quản lý điều hành và hoạt động chuỗi sản xuất thực tế; trên 80% DNQĐ vận hành trên nền tảng số quản trị doanh nghiệp thống nhất (ERP); tối thiểu 15% năng suất lao động ở các công đoạn được áp dụng công nghệ số; 50% doanh nghiệp triển khai thành công nền tảng giao kết hợp đồng lao động điện tử (có tích hợp chữ ký số) cho lực lượng lao động hợp đồng và thời vụ.
Để đạt được các chỉ tiêu trên, các DNQĐ cần tập trung triển khai toàn diện các nội dung sau:
Thứ nhất, chuyển đổi mô hình quản trị doanh nghiệp số. Các DNQĐ chủ động rà soát, tái cấu trúc lại toàn bộ quy trình tài chính, kế toán, nhân sự (HRM), quản lý chuỗi cung ứng vật tư, sản xuất và chăm sóc khách hàng (CRM) để đưa lên môi trường số. Việc ứng dụng các giải pháp ERP và hệ thống điều hành sản xuất (MES) giúp dữ liệu hoạt động sản xuất, kinh doanh được cập nhật tự động theo thời gian thực (real-time), loại bỏ các "điểm mờ" thông tin, đưa ra quyết định nhanh chóng và chính xác dựa trên số liệu thực tế.
Doanh nghiệp quân đội tham gia Hội chợ tại Campuchia năm 2023. Ảnh: PHƯƠNG ANH
Thứ hai, xây dựng văn hóa quản trị và khai thác dữ liệu. DNQĐ cần khẩn trương thiết lập các kho dữ liệu tập trung nhằm thu thập và chuẩn hóa toàn bộ dữ liệu. Từ đó, kết hợp dữ liệu nội bộ với hệ thống dữ liệu mở của quốc gia và thông tin thị trường toàn cầu để tối ưu hóa lượng hàng tồn kho, tăng khả năng dự báo biến động và tạo ra các mô hình kinh doanh mới linh hoạt.
Thứ ba, ứng dụng công nghệ số giải quyết "điểm nghẽn" vận hành. Ứng dụng AI và dữ liệu lớn (Big Data) trong dự báo nhu cầu thị trường, phân tích xu hướng tài chính, chăm sóc khách hàng, bảo trì máy móc, thiết bị và kiểm soát chất lượng sản phẩm. Đối với khối doanh nghiệp CNQP, đầu tư mạnh mẽ cho công nghệ Internet vạn vật (IoT), bản sao số (Digital Twin), công nghệ mô phỏng và in 3D. Riêng đối với khối doanh nghiệp xây dựng, áp dụng 100% mô hình thông tin công trình (BIM).
Thứ tư, đẩy mạnh thương mại điện tử và xúc tiến thương mại số. Xây dựng sự hiện diện số vững chắc thông qua đẩy mạnh tiếp thị số (digital marketing), tối ưu hóa trải nghiệm khách hàng trên các nền tảng trực tuyến. Chủ động đưa các sản phẩm lưỡng dụng lên các sàn giao dịch thương mại điện tử lớn trong nước và quốc tế. Tận dụng tối đa lợi thế của thương hiệu DNQĐ để mở rộng tệp khách hàng ngoài quân đội, tham gia sâu rộng vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Thứ năm, phát triển nhân lực số và kiến tạo văn hóa số. Thường xuyên tổ chức các khóa đào tạo, cập nhật kiến thức về công nghệ số, phân tích dữ liệu và an toàn thông tin cho cán bộ, nhân viên, đặc biệt là đội ngũ cán bộ quản lý, khuyến khích tư duy dám nghĩ, dám làm, sẵn sàng thử nghiệm cái mới trên môi trường số.
Để các DNQĐ không lúng túng trong quá trình triển khai, Bộ Quốc phòng đã ban hành hướng dẫn chi tiết, tập trung vào các phương pháp sau:
Đo lường các chỉ tiêu phát triển kinh tế số tại đơn vị. Giá trị kinh tế số tạo ra tại doanh nghiệp bao gồm phần trực tiếp (doanh thu từ việc cung cấp các sản phẩm, giải pháp công nghệ số, dịch vụ số ra thị trường) và phần gián tiếp (giá trị gia tăng nhờ ứng dụng các giải pháp số). Đây chính là cơ sở số liệu để đơn vị hạch toán hiệu quả đầu tư công nghệ số, từ đó báo cáo chỉ tiêu lên cơ quan quản lý cấp trên.
Đánh giá mức độ chuyển đổi số doanh nghiệp (DTI). Bộ tiêu chí này bám sát khung đánh giá chuẩn quốc gia kết hợp với các đặc thù quản lý quân sự, giúp xác định chính xác doanh nghiệp đang ở mức độ nào trong 5 cấp độ (chưa chuyển đổi số, khởi động, định hình, tích hợp, tối ưu hóa) để kịp thời điều chỉnh kế hoạch hành động.
Cập nhật hệ thống cơ sở dữ liệu quản lý hoạt động lao động, sản xuất, xây dựng kinh tế quân đội. Đây là một trong những hệ thống dữ liệu toàn quân thuộc lĩnh vực kinh tế quốc phòng, đóng vai trò quan trọng giúp Bộ Quốc phòng theo dõi, chỉ đạo kịp thời dựa trên dữ liệu thời gian thực. Hệ thống gồm 8 phân hệ tính năng quản trị toàn diện, nổi bật, gồm cơ sở dữ liệu các DNQĐ, các đoàn kinh tế - quốc phòng, đất quốc phòng tham gia hoạt động sản xuất, xây dựng kinh tế; rừng quốc phòng; các Chương trình mục tiêu quốc gia quân đội tham gia; các phân hệ quản lý tài sản, lao động và chỉ tiêu kinh tế khác.
Chương trình phát triển kinh tế số trong Bộ Quốc phòng giai đoạn 2026-2030 sẽ là cuộc cách mạng về tư duy quản trị và tổ chức sản xuất của các DNQĐ. Việc hiểu đúng tầm quan trọng, nắm vững phương pháp đo lường chỉ tiêu, quyết liệt thúc đẩy thương mại điện tử và cập nhật dữ liệu đồng bộ lên hệ thống dùng chung là bước đi tiên quyết giúp DNQĐ nâng cao năng lực cạnh tranh, vững vàng hội nhập và khẳng định vị thế trong nền kinh tế số quốc gia.
VĂN HIỆP