Trong giai đoạn phát triển mới, Nhà máy Z125 phải đối mặt với những thách thức không nhỏ từ sự cạnh tranh quyết liệt của thị trường và yêu cầu ngày càng cao về hiện đại hóa Quân đội, gắn liền với phát triển kinh tế - xã hội.
Một trong những bước ngoặt, tạo nên "cú hích" cho thương hiệu Z125 chính là việc làm chủ công nghệ đúc và gia công vật liệu chịu mài mòn đặc chủng. Bằng năng lực đã được khẳng định qua các dòng sản phẩm truyền thống, Nhà máy chủ động thiết lập mối quan hệ hợp tác chiến lược với Tập đoàn Vautid (Đức) - tập đoàn hàng đầu thế giới trong lĩnh vực vật liệu chịu mài mòn phục vụ ngành khai khoáng. Qua quá trình hợp tác, Nhà máy đã làm chủ công nghệ đúc và sản xuất thành công các sản phẩm sử dụng vật liệu hợp kim cứng đặc chủng có yêu cầu kỹ thuật khắt khe như đĩa nghiền, đĩa van và búa đập khoáng sản. Đây là những thành phần then chốt trong các hệ thống nghiền, đòi hỏi độ cứng cao và khả năng chịu va đập mạnh trong môi trường xâm thực, được đối tác đánh giá cao về chất lượng và độ ổn định.
Sản phẩm tời D2500 do Nhà máy Z125 chế tạo lắp trên tàu vận tải. Ảnh: CTV
Cùng với đột phá về vật liệu, lĩnh vực gia công cơ khí chính xác cũng được Nhà máy mạnh dạn đầu tư hệ thống máy móc hiện đại và công nghệ CNC tiên tiến. Từ đó, Nhà máy tham gia sâu vào chuỗi cung ứng các sản phẩm đòi hỏi dung sai ở mức micromet, độ nhẵn bề mặt tuyệt đối và khả năng vận hành đồng bộ. Một số mặt hàng chủ lực trong nhóm này của Nhà máy là hệ thống bơm công nghiệp (cụm thân bơm, trục bơm, ống dẫn) và cụm bánh răng truyền động hộp số. Đặc biệt, Nhà máy đã chế tạo thành công cụm bánh răng truyền động - một trong những bộ phận phức tạp nhất trong cơ khí chế tạo, giúp Z125 mở ra "cánh cửa" tiến vào các thị trường "khó tính" trên thế giới.
Cụm bánh răng truyền động hộp số do Nhà máy Z125 chế tạo.
Dấu ấn đậm nét nhất trong hoạt động xuất khẩu của Nhà máy Z125 thời gian qua là việc hợp tác với Tập đoàn Palfinger để chế tạo các thiết bị nâng hạ xuất khẩu sang Na Uy, Áo, Thụy Điển. Điều đáng nói, Nhà máy không chỉ dừng lại ở việc gia công các chi tiết rời mà đã chuyển sang chế tạo và tổng lắp các cụm thiết bị quy mô lớn, có độ phức tạp cao. Điển hình là hệ thống tời tàu biển hiện đại, gồm các dòng D1200, D1500 và đặc biệt là "siêu tời" D2500 được lắp đặt trên các tàu vận tải và tàu chuyên dụng quốc tế. Việc chế tạo các cụm tang tời này đòi hỏi sự kết hợp giữa kỹ thuật hàn áp lực cao, gia công cơ khí lớn và hệ thống kiểm soát thử tải nghiêm ngặt dưới sự giám sát của các tổ chức đăng kiểm quốc tế. Bên cạnh đó, các thiết bị nâng hạ chuyên dụng như cẩu cứu sinh, cẩu hàng hải cũng được Z125 sản xuất với tiêu chuẩn an toàn tuyệt đối.
Cùng với các mảng cơ khí nặng, Nhà máy Z125 còn thể hiện sự linh hoạt trong việc tối ưu hóa năng lực sản xuất thông qua các mặt hàng dân dụng xuất khẩu sang các nước trong khu vực. Cụ thể, Nhà máy đã sản xuất và cung ứng sang thị trường Singapore các loại thùng đựng đồ bằng gỗ và bằng sắt với nhiều quy cách khác nhau. Nhà máy đã thiết lập một quy trình quản lý sản xuất chặt chẽ từ kích thước, độ bền cho đến khâu bao gói bảo quản và đóng container đường biển. Điều này đã giúp đơn vị gia tăng hiệu quả sử dụng máy móc, tạo thêm việc làm và đa dạng hóa nguồn thu, đảm bảo sự phát triển ổn định và bền vững.
Được biết, để đạt được những kết quả trên, Nhà máy Z125 đã thực hiện đồng bộ các giải pháp từ phân tích thị trường để xác định các phân khúc sản phẩm có nhu cầu cao, từ đó đối chiếu với năng lực máy móc thiết bị hiện có. Trong nghiên cứu và chế thử, Nhà máy tập trung phân tích sâu hồ sơ kỹ thuật, xây dựng quy trình gia công tối ưu và tổ chức chế thử, hiệu chỉnh trước khi sản xuất hàng loạt. Đồng thời, Nhà máy phối hợp với trường đại học như Bách khoa Hà Nội, Sư phạm Kỹ thuật Hưng Yên để mở các lớp đào tạo chuyên sâu về kỹ sư lập trình và vận hành máy CNC; cử cán bộ tham gia học tập và chuyển giao công nghệ trực tiếp từ đối tác nước ngoài. Bên cạnh đó, Nhà máy áp dụng nghiêm ngặt hệ thống quản lý chất lượng, phương pháp kiểm tra hiện đại như đo kiểm 3D và kiểm tra không phá hủy (NDT)... đảm bảo mỗi sản phẩm đều phải trải qua quy trình kiểm tra kích thước, thử nghiệm vật liệu và chạy thử tính năng khắt khe, có hồ sơ quản lý chất lượng rõ ràng theo tiêu chuẩn quốc tế.
Theo Đại tá Nguyễn Cao Cường, Giám đốc Nhà máy Z125: Chủ trương mở rộng ngành nghề, đa dạng hóa sản phẩm kinh tế có hàm lượng kỹ thuật và giá trị gia tăng cao là nhiệm vụ trọng tâm của Nhà máy. Trong đó, việc hình thành các nhóm sản phẩm mới không chỉ là giải pháp tăng trưởng doanh thu thuần túy, mà còn là chiến lược để đơn vị duy trì năng lực sản xuất, rèn luyện đội ngũ và tiếp cận với các tiêu chuẩn kỹ thuật cao của thế giới. Đồng thời, đây cũng chính là giải pháp quan trọng để nâng cao năng lực sản xuất quốc phòng, tạo tiền đề vững chắc cho việc thực hiện các nhiệm vụ quân sự đặc thù.
Có thể nói, việc đẩy mạnh chiến lược phát triển các sản phẩm kinh tế xuất khẩu mới đã khẳng định hướng đi đúng đắn của Nhà máy Z125 trong việc nâng cao doanh thu, mở rộng thị trường và cải thiện thu nhập cho người lao động. Trong thời gian tới, Nhà máy Z125 xác định sẽ tiếp tục đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực để trở thành một đơn vị sản xuất cơ khí đa ngành có năng lực cạnh tranh vững chắc, góp phần xây dựng nền CNQP hiện đại và phát triển kinh tế đất nước.
PHƯƠNG ANH