Khi xuất khẩu mở lối phát triển

Thật ra, Z195 mới "thoát nghèo" cách đây hơn 3 năm, nhưng trong bài viết này, tôi không có ý định "ôn nghèo kể khổ" giúp đơn vị. Bởi trên hành trình hướng tới tương lai, Z195 đã khẳng định bằng những bước đi vững chắc từ nền tảng hôm nay. Với các hợp đồng xuất khẩu trị giá hàng nghìn tỷ đồng mỗi năm và được ký kết đến năm 2030, chiếm tỷ trọng hơn 60% tổng doanh thu, đã mang lại nhiều điều kiện đổi thay cho Z195. Tất nhiên, đằng sau những con số tăng trưởng là một tư duy phát triển mới: biến xuất khẩu thành nguồn lực để đầu tư cho công nghệ, con người và năng lực sản xuất quốc phòng.

Cần nhấn mạnh rằng, sản xuất thuốc phóng, thuốc nổ là một nghề đặc thù, đặc biệt nặng nhọc và nguy hiểm, công nghệ sản xuất rất phức tạp. Nhưng đó cũng lại là ngành nghề mang lại lợi thế cạnh tranh cho Z195 khi là Nhà máy duy nhất ở khu vực Đông Nam Á sản xuất được thuốc phóng, thuốc nổ mạnh. Hiện nay, trên thế giới cũng chỉ có khoảng 10 quốc gia sở hữu công nghệ sản xuất thuốc phóng, thuốc nổ mạnh. Nhưng đơn hàng xuất khẩu đầu tiên vào năm 2022 không phải kết quả của một cơ hội bất ngờ. Đó là thành quả của cả một quá trình chuẩn bị âm thầm và những nỗ lực xóa bỏ "tư duy bao cấp" của lãnh đạo, chỉ huy Z195. Đại tá Lê Thanh Yên, Chủ tịch kiêm Giám đốc Nhà máy Z195 bộc bạch: "Thích ứng với yêu cầu sản xuất hàng kinh tế xuất khẩu là điều không đơn giản, nhất là với một nhà máy quốc phòng hoạt động theo mô hình bao cấp. Vì vậy, quá trình chuyển đổi cách thức quản lý đòi hỏi nỗ lực rất lớn của ban giám đốc, các phòng, ban, xí nghiệp, phân xưởng". Theo đó, với các đơn hàng đã ký kết, Z195 phải nâng công suất gấp mấy lần hiện tại mới đủ sản phẩm cung ứng cho đối tác. Khi các sản phẩm RDX, Hexogen công nghiệp và một số loại thuốc phóng đáp ứng được yêu cầu khắt khe của đối tác nước ngoài, cánh cửa thị trường quốc tế mới thực sự mở ra.

Nhà máy Z195 làm việc với đối tác nước ngoài.     Ảnh: CTV

Tìm hiểu được biết, giai đoạn 2021-2025, doanh thu của Nhà máy tăng 386% so với giai đoạn 2016-2020, tốc độ tăng trưởng bình quân đạt 44%/năm; lợi nhuận trước thuế tăng trưởng bình quân khoảng 73%/năm. Đạt được kết quả này là do quy mô sản xuất, kinh doanh của Z195 được mở rộng, thị trường được khai thác hiệu quả, năng lực tổ chức thực hiện và điều hành sản xuất có bước phát triển vượt bậc; công tác quản trị chi phí, tối ưu hóa nguồn lực và cơ cấu sản phẩm mang lại hiệu quả cao. Điều đáng ghi nhận ở Z195 là Nhà máy không coi nguồn thu là đích đến, mà xem đó là điểm khởi đầu cho một chu kỳ phát triển mới. Đại tá Vũ Quang, Bí thư Đảng ủy, Phó Giám đốc Nhà máy chia sẻ: "Nguồn vốn tích lũy từ xuất khẩu giúp đơn vị có điều kiện đầu tư thêm dây chuyền, tự động hóa nhiều công đoạn sản xuất nguy hiểm, độc hại. Khi nguồn lực được cải thiện, Nhà máy cũng "mạnh tay" hơn trong việc bảo đảm phúc lợi cho người lao động; duy trì các thiết chế văn hóa và có điều kiện cải thiện môi trường làm việc an toàn hơn, khang trang hơn". Đại tá Vũ Quang cũng vui mừng thông tin với chúng tôi, vài năm trở lại đây, thu nhập bình quân của người lao động tăng khoảng 20%/năm, giúp đơn vị có điều kiện thu hút, tuyển dụng nhân lực chất lượng cao. Một doanh nghiệp có thể đầu tư thiết bị trong thời gian ngắn, nhưng để xây dựng được đội ngũ lao động lành nghề phải cần nhiều năm. Hiện nay, quân số của Z195 đã tăng gấp đôi so với giai đoạn trước đây, nhưng chất lượng lao động cũng tỷ lệ thuận với quy mô lao động. Nhà máy đã thu hút, tuyển dụng được kỹ sư, cán bộ kỹ thuật, nhân lực có trình độ ngoại ngữ, nghiệp vụ thương mại quốc tế về đơn vị công tác. Theo Thượng tá Dương Văn Sơn, Trưởng phòng Kế hoạch Nhà máy, đơn vị đã phát huy năng lực, trình độ của đội ngũ này trong việc quản lý dự án, thẩm định hồ sơ của đối tác nước ngoài có nhu cầu hợp tác với Z195. Bởi giờ đây, Z195 đã tạo dựng được vị thế của nhà sản xuất "kén chọn" khách hàng.

Sản phẩm hàng kinh tế xuất khẩu của Nhà máy Z195.    Ảnh: CTV

Dẫu rằng, Z195 đã đủ năng lực "vươn ra biển lớn" khi ký kết hợp đồng xuất khẩu với nhiều đối tác quốc tế lớn (Mỹ, Israel…) nhưng cũng đặt đơn vị trước những yêu cầu khắt khe hơn. Áp lực từ khâu chuẩn bị nguyên liệu, tổ chức sản xuất đến kiểm soát chất lượng và giao hàng đúng tiến độ. Với một doanh nghiệp quốc phòng, sức ép còn lớn hơn bởi mọi hoạt động kinh tế đều phải phục vụ và không được ảnh hưởng đến nhiệm vụ sản xuất quốc phòng. Để cân bằng cả sản xuất quốc phòng và kinh tế, công tác quản trị được Nhà máy ngày càng chuẩn hóa. Cụ thể, đơn vị đã xây dựng kế hoạch tổ chức sản xuất khoa học hơn; lao động được bố trí hợp lý hơn. Đặc biệt, Nhà máy đẩy mạnh đột phá nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ, cải tiến, hợp lý hóa sản xuất; ứng dụng công nghệ mới, nâng cao hệ số an toàn trong sản xuất; giảm chi phí, hạ giá thành sản phẩm, đáp ứng yêu cầu sản xuất quốc phòng kết hợp kinh tế. Mục tiêu hàng đầu mà Nhà máy đặt ra là nỗ lực đảm bảo an toàn ở mức cao nhất. Làm việc trong lĩnh vực đặc thù, mỗi cán bộ, công nhân Z195 đều phải trải qua quá trình đào tạo nghiêm ngặt để hiểu bản chất công nghệ, làm chủ quy trình và tuyệt đối tuân thủ các quy định về an toàn. Có lẽ, thành quả lớn nhất khi Z195 bước đi vững chắc bằng cả "hai chân" quốc phòng và kinh tế, đó là đơn vị đã xây dựng được đội ngũ có trình độ, bản lĩnh và khát vọng đồng hành với sự phát triển lâu dài của Nhà máy. Đây chính là nguồn lực nội sinh để Nhà máy tiếp tục đảm bảo hoạt động ổn định ở vị trí hiện tại, đồng thời tích cực triển khai các thủ tục mở mới nhà máy sản xuất ở Tuyên Quang.

Trao đổi với lãnh đạo, chỉ huy Nhà máy Z195, chúng tôi được biết, đơn vị đặt mục tiêu đến năm 2030 trở thành doanh nghiệp chủ lực trong lĩnh vực quốc phòng, an ninh về sản xuất các loại thuốc phóng, thuốc nổ mạnh. Theo đó, Nhà máy tập trung vào các trụ cột chiến lược gồm: Nâng cao năng lực quản trị doanh nghiệp với cơ chế hoạt động, quản trị thông minh, hiệu quả; đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số vào quản trị. Hoàn thành tốt nhiệm vụ sản xuất quốc phòng, đẩy mạnh sản xuất kinh tế và xuất khẩu, chú trọng nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng và duy trì mối quan hệ hợp tác, xuất khẩu với các đối tác chiến lược, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế năm sau cao hơn năm trước, tạo bước đột phá về tăng trưởng doanh thu. Đẩy mạnh triển khai thực hiện các dự án, công trình đầu tư bổ sung, nâng cấp, hiện đại hóa các dây chuyền, thiết bị công nghệ hiện có; đồng thời triển khai thực hiện Đề án sắp xếp, tái bố trí các dây chuyền đặc thù của đơn vị đảm bảo chất lượng, phát huy tốt hiệu quả đầu tư. Giám đốc Lê Thanh Yên cũng nhấn mạnh, Z195 xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo là nền tảng để nghiên cứu, chế thử thuốc phóng, thuốc nổ mới có ý nghĩa chiến lược. Đồng thời, tạo chuyển biến mạnh mẽ về tổ chức lực lượng; sắp xếp, nâng cao năng lực, hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. Phấn đấu đạt và vượt mức tăng trưởng bình quân về giá trị doanh thu trên 10%/năm. Để đạt được mục tiêu đề ra, Nhà máy đã xác định các nhóm giải pháp trọng tâm về quản trị chiến lược, thị trường và thương hiệu; cơ cấu tổ chức; khoa học, công nghệ, nghiên cứu phát triển; đầu tư và quản trị tài chính; nguồn nhân lực… Nhà máy cũng phân công tổ chức thực hiện theo nguyên tắc "6 rõ" (rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm) nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả triển khai nhiệm vụ.

Như vậy, từ hành trình mở lối phát triển mới của Z195 cho thấy, trong CNQP, kinh tế xuất khẩu không thay thế nhiệm vụ quốc phòng, nhưng có thể tạo thêm nguồn lực để thực hiện tốt hơn nhiệm vụ ấy. Giá trị của xuất khẩu sẽ bồi đắp năng lực cho Z195 nói riêng và các doanh nghiệp quốc phòng nói chung trên chặng đường đẩy mạnh phát triển CNQP lưỡng dụng, hiện đại và hội nhập quốc tế.

MINH ANH