CNQP&KT - Trải qua 75 năm xây dựng và trưởng thành, ngành Quân giới - Công nghiệp quốc phòng (CNQP) đã có những đóng góp quan trọng vào sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc trước đây cũng như công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa ngày nay.

Ngày 15/9/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ thị thành lập Phòng Quân giới trực thuộc Bộ Quốc phòng (tiền thân của ngành CNQP ngày nay) với hai nhiệm vụ: Thu thập, mua sắm vũ khí và tổ chức cơ sở sản xuất vũ khí. Đồng chí Vũ Anh được giao nhiệm vụ phụ trách chung, đồng chí Nguyễn Ngọc Xuân làm Chánh phòng Quân giới. Trong những ngày đầu, Phòng Quân giới gồm các bộ phận: sưu tầm, mua sắm, phân phối vũ khí; lập các bản vẽ kỹ thuật vũ khí; văn phòng.

Ngày 25/3/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký sắc lệnh tổ chức lại cơ quan Bộ Quốc phòng, trong đó có Chế tạo Quân giới Cục (tức Phòng Quân giới thành Cục Quân giới) do đồng chí Nguyễn Ngọc Xuân làm Phó Cục trưởng, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ ngày càng phát triển của ngành Quân giới.

Tháng 12/1946, ngành Quân giới gấp rút tổ chức cuộc tổng di chuyển hàng chục vạn tấn, gồm hàng nghìn chủng loại máy móc, thiết bị, nguyên vật liệu... từ các thành phố, vùng đồng bằng về nông thôn và lên Chiến khu Việt Bắc để sản xuất, sửa chữa vũ khí cung cấp cho quân và dân ta đánh giặc.

Đầu năm 1947, cơ quan Cục Quân giới bắt đầu được kiện toàn, hình thành các nha trực thuộc đảm nhiệm từng lĩnh vực công tác:

- Nha Nghiên cứu kỹ thuật do đồng chí Cục trưởng Trần Đại Nghĩa kiêm giám đốc, đồng chí Hoàng Đình Phu là Phó giám đốc, có nhiệm vụ nghiên cứu, thiết kế, chế thử các vũ khí mới, đồng thời thí nghiệm nhằm phát huy, cải tiến tính năng, tác dụng, nâng cao chất lượng các vũ khí đã đưa vào sản xuất. Nha còn có nhiệm vụ nghiên cứu vật liệu thay thế và trực tiếp quản lý xưởng mẫu.

- Nha Giám đốc các xưởng quân giới do đồng chí Nguyễn Duy Thái làm giám đốc, có nhiệm vụ chỉ đạo xây dựng các binh công xưởng theo phương hướng mà Bộ Quốc phòng - Tổng chỉ huy đã chỉ ra; đồng thời chỉ đạo sản xuất, cải tiến kỹ thuật ở các xưởng, thiết kế, vẽ kiểu một số loại vũ khí, chủ yếu là vũ khí căn bản, như: mìn, lựu đạn, súng và lựu phóng, súng và đạn súng cối...

- Nha Mậu dịch do đồng chí Phó Cục trưởng Nguyễn Ngọc Xuân kiêm giám đốc, đồng chí Nguyễn Quang là Phó giám đốc, có nhiệm vụ mua sắm các loại hóa chất, thuốc nổ, các nguyên vật liệu khác cần thiết cho việc sản xuất vũ khí...

- Phòng Văn thư do đồng chí Vũ Văn Đôn phụ trách, có nhiệm vụ quản lý hành chính, nhân chính, kế toán, tài vụ, vận tải của Cục.

Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm Xưởng Quân giới Đội Cấn ở Việt Bắc (năm 1950). Ảnh: TL

Cuối tháng 2/1947, đạn Bazoka được Cục Quân giới thử nghiệm thành công ở Ứng Hòa (Hà Tây cũ). Ngay sau đó, quân ta đã dùng súng, đạn Bazoka diệt xe tăng địch ở Chúc Sơn - Chùa Trầm, huyện Chương Mỹ, tỉnh Hà Đông (nay là huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội), góp phần bẻ gãy cuộc tiến quân của địch. Đây là chiến thắng vang dội đầy tự hào cùa ngành Quân giới trong kháng chiến chống Pháp (chỉ sau ngày thành lập hơn 1 năm).

Ngày 2/9/1948, ngành Quân giới tổ chức hội nghị chuyên môn đầu tiên, nhằm thống nhất một bước các mẫu vũ khí, công nghệ chế tạo và một số tiêu chuẩn kỹ thuật để nâng cao năng suất, chất lượng và an toàn trong sản xuất vũ khí; đồng thời cũng thống nhất một bước về tổ chức và quản lý sản xuất.

Đầu năm 1949, Phòng Quân giới Nam bộ được thành lập với sự tăng cường nhân lực của Cục Quân giới để quản lý, chỉ đạo ty Quân giới các khu 7, 8, 9. Đây là một mốc lịch sử quan trọng trong quá trình phát triển của Quân giới Nam bộ, góp phần thống nhất về tổ chức sản xuất vũ khí tại chỗ kịp thời phục vụ chiến trường.

Cũng đầu năm 1949, Cục Quân giới được đổi tên thành Nha Quân giới, với nhiệm vụ chủ yếu là sản xuất vũ khí, đạn dược, chiến cụ.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp thăm Nhà máy Z1, nay là Nhà máy Z111 (năm 1962).  Ảnh: TL

Ngày 6/3/1949, Công đoàn sản xuất vũ khí Việt Nam (tiền thân của Công đoàn Quốc phòng ngày nay) được thành lập do đồng chí Hồ Quý Diện làm thư ký. Sau đó công đoàn vũ khí các khu cũng lần lượt được thành lập.

Tháng 5/1949, Bộ Quốc phòng - Tổng Tư lệnh quyết định sáp nhập hệ thống sản xuất vũ khí dân quân vào Quân giới để thống nhất quản lý toàn bộ ngành sản xuất vũ khí ở nước ta. Đây là bước phát triển quan trọng trong ngành sản xuất vũ khí Việt Nam, thống nhất được chỉ đạo, quản lý lực lượng kỹ thuật, vật tư... để tăng năng suất, chất lượng vũ khí.

Ngày 15/9/2015, nhân kỷ niệm 70 năm Ngày truyền thống, Tổng cục CNQP đã vinh dự đón nhận danh hiệu Đơn vị Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân trong kháng chiến chống Pháp mà Đảng, Nhà nước tặng thưởng Cục Quân giới (nay là Tổng cục Công nghiệp quốc phòng).

Tháng 9/1954, Cơ quan Cục Quân giới chuyển từ Việt Bắc về Hà Nội; được tổ chức thành 4 phòng (Quản lý sản xuất, vật tư, chính trị, tài vụ) và 2 ban (quân y, hành chính), do đồng chí Nguyễn Ngọc Xuân làm Cục trưởng (thay đồng chí Trần Đại Nghĩa được cử làm Thứ trưởng Bộ Công nghiệp), đồng chí Nguyễn Duy Thái làm Phó Cục trưởng. Nhiệm vụ của ngành Quân giới lúc này cũng chuyển hướng từ sản xuất là chính sang sửa chữa, sản xuất các bộ phận thay thế.

Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh thăm Nhà máy Z125 (tháng 3/1987). Ảnh: TL

Ngày 4/11/1958, Đại tướng Võ Nguyên Giáp, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, ký Nghị định số 262/NĐA sáp nhập Cục Quân giới và Cục Quân khí, tổ chức thành Cục Quân giới trực thuộc Tổng cục Hậu cần, với nhiệm vụ quản lý, cung cấp vũ khí, trang bị kỹ thuật (VKTBKT) cho toàn quân; tiếp nhận, cất giữ bảo quản và sửa chữa VKTBKT; tổ chức sản xuất một số loại VKTBKT; chỉ đạo xây dựng ngành Quân giới. Đồng chí Nguyễn Văn Nam được bổ nhiệm làm Cục trưởng.

Ngày 26/4/1962, Đại hội đại biểu Đảng bộ Cục Quân giới lần thứ nhất được tổ chức tại Hà Nội, với sự tham dự của 85 đại biểu thuộc 11 đảng bộ trực thuộc. Đại hội đã đề ra phương hướng lãnh đạo trong giai đoạn mới trên cả ba mặt: chuyên môn, xây dựng Đảng và cải thiện đời sống.

Các loại vũ khí do Quân giới chế tạo trong kháng chiến chống Pháp, trưng bày tại Triển lãm nhân Quốc khánh 2/9/1955. Ảnh: TL

Tháng 10/1966, Bộ Quốc phòng ra quyết định tách Cục Quân giới thành 2 cục: Quân giới và Quân khí nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng tăng về đảm bảo vũ khí, đạn dược cho chiến đấu ở hai miền Nam, Bắc. Nhiệm vụ của Cục Quân giới là tổ chức sản xuất, sửa chữa VKTBKT; tham mưu cho Thủ trưởng Tổng cục Hậu cần chỉ đạo công tác quân giới toàn quân.

Ngày 10/9/1974, thực hiện Nghị quyết số 39/QUTW ngày 5/4/1974 của Quân ủy Trung ương, Hội đồng Chính phủ ra Nghị định số 221/CP thành lập Tổng cục Kỹ thuật thuộc Bộ Quốc phòng, với nhiệm vụ chỉ đạo công tác quản lý, bảo đảm trang bị, bảo đảm kỹ thuật cho lực lượng vũ trang, nghiên cứu khoa học kỹ thuật quân sự và trực tiếp quản lý các xí nghiệp quốc phòng.

Ngày 1/7/1975, Cục Quân giới - cơ quan điều hành cao nhất của ngành Quân giới chính thức giải thể (theo Quyết định số 107/QĐ-KT ngày 7/7/1975 của Chủ nhiệm Tổng cục Kỹ thuật). Từ đây, ngành Quân giới đã được hòa vào tổ chức rộng lớn hơn là ngành Kỹ thuật quân sự; được tổ chức thành các cục: Cục Quản lý kỹ thuật - sản xuất, Cục Quản lý xí nghiệp và các nhà máy, xí nghiệp chế tạo VKTBKT trực thuộc Tổng cục Kỹ thuật.

Nhân dịp kỷ niệm 75 năm ngày truyền thống (15/9/1945-15/9/2020), Tổng cục CNQP đã vinh dự được Đảng, Nhà nước tặng thưởng Huân chương Độc lập hạng Nhất - vì có thành tích đặc biệt xuất sắc trong công tác, xây dựng lực lượng Quân đội nhân dân, củng cố quốc phòng, góp phần vào sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội và Bảo vệ Tổ quốc.

Ngày 8/6/1987, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng ký Quyết định số 821/QĐ-QP kiện toàn lại tổ chức của Tổng cục Kỹ thuật; chuyển các cục quản lý chỉ đạo bảo đảm kỹ thuật theo chuyên ngành về trực thuộc Bộ Quốc phòng; kiện toàn cơ quan Tổng cục để thực hiện nhiệm vụ chỉ đạo các nhà máy sản xuất VKTBKT và hoàn thành các nhiệm vụ sản xuất quốc phòng được giao. Trên thực tế, sau khi thực hiện quyết định này, Tổng cục Kỹ thuật đã được giải thể.

Ngày 3/3/1989, Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng (nay là Thủ tướng Chính phủ) ký Nghị định số 22/HĐBT thành lập Tống cục CNQP và Kinh tế trực thuộc Bộ Quốc phòng trên cơ sở hợp nhất và sắp xếp lại cơ quan Tổng cục Kinh tế với cơ quan quản lý các xí nghiệp sản xuất quốc phòng, thực hiện chức năng quản lý nhà nước đối với các cơ sở sản xuất quốc phòng và kinh tế của Quân đội.

Ngày 16/8/1989, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng ký Quyết định số 226/QĐ-QP, công nhận ngày 15/9 hằng năm (ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ thị thành lập Phòng Quân giới) là ngày truyền thống của Tổng cục CNQP và Kinh tế.

Ngày 20/7/1993, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 05-NQ/TW (khóa VII), về xây dựng và phát triển CNQP đến năm 2000. Thực hiện Nghị quyết, đến những năm đầu thế kỷ 21, ngành CNQP đã có bước tiến quan trọng trong sản xuất quốc phòng và kinh tế. Các sản phẩm vũ khí trong chương trình vũ khí bộ binh, như: cối 100mm, ĐKZ82, súng máy phòng không 12,7mm, súng đại liên, trọng liên, phóng lựu... trang bị cho sư đoàn bộ binh đã được hoàn thành.

Ngày 24/12/1998, Thủ tướng Chính phủ ra Quyết định số 249/1998/QĐ-TTg thành lập và thay đổi một số tổ chức trực thuộc Bộ Quốc phòng. Trong đó, có nội dung: ‘‘Tổng cục Công nghiệp quốc phòng và Kinh tế thôi nhiệm vụ giúp Bộ trưởng Bộ Quốc phòng về kinh tế, động viên công nghiệp và đổi tên thành Tổng cục Công nghiệp quốc phòng”.

Ngày 16/6/2003, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 27-NQ/TW (khóa IX) về xây dựng và phát triển CNQP đến năm 2010 với mục tiêu xây dựng và phát triển CNQP thành bộ phận cấu thành quan trọng của tiềm lực quốc phòng - an ninh quốc gia, có trình độ khoa học, công nghệ tiên tiến, hiện đại; có năng lực nghiên cứu, sản xuất, sửa chữa, cải tiến hiện đại hóa các loại VKTBKT với tính năng chiến thuật, kỹ thuật và chất lượng cao. Đồng thời, tạo thành một bộ phận quan trọng của công nghiệp quốc gia, phục vụ đắc lực cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Ngày 26/1/2008, Pháp lệnh CNQP số 02/2008/UBTVQH12 được Ủy ban Thường vụ Quốc hội (khóa XII) thông qua và Chủ tịch nước công bố ngày 5/2/2008. Pháp lệnh thể hiện sự quan tâm sâu sắc của Đảng, Nhà nước trong chỉ đạo, định hướng đối với nhiệm vụ chiến lược xây dựng và phát triển tiềm lực CNQP của đất nước; đặt nền móng cơ bản cho việc hình thành và từng bước đồng bộ hệ thống các văn bản pháp quy, xác định các khuôn khổ pháp lý điều chỉnh mọi mặt hoạt động của một ngành kinh tế - kỹ thuật đặc thù của quốc gia có nhiệm vụ trực tiếp tham gia bảo đảm VKTBKT cho sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc.

Ngày 16/7/2011, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 06-NQ/TW (khóa XI) về xây dựng và phát triển CNQP đến năm 2020 và những năm tiếp theo, với mục tiêu tiếp tục xây dựng và phát triển CNQP thành bộ phận quan trọng của tiềm lực quốc phòng, an ninh quốc gia, có trình độ khoa học, công nghệ tiên tiến, hiện đại; có năng lực nghiên cứu thiết kế, chế tạo, sửa chữa, cải tiến hiện đại hóa các loại VKTBKT có tính năng kỹ thuật, chiến thuật cao. Đưa CNQP thành một bộ phận quan trọng của công nghiệp quốc gia, đóng góp tích cực vào sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Từ năm 2010 đến nay, được sự quan tâm chăm lo xây dựng của Đảng, Nhà nước và Quân đội, Tổng cục CNQP đã có bước phát triển vượt bậc, luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ chính trị được giao, đóng góp to lớn vào sự nghiệp cách mạng của Đảng và của dân tộc, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.

Trải qua 75 năm xây dựng và phát triển, qua hoạt động thực tiễn lao động, sản xuất và chiến đấu, các thế hệ cán bộ, chiến sĩ, công nhân viên đã vun đắp nên truyền thống tốt đẹp “Tự lực, tự cường, đổi mới, sáng tạo” của Quân giới trước đây và Tổng cục CNQP ngày nay, xứng đáng với phần thưởng cao quý nhất mà Đảng, Nhà nước và nhân dân đã trao tặng Huân chương Sao Vàng, cùng nhiều huân chương, huy chương, danh hiệu cao quý khác.

BAN BIÊN TẬP

Bình luận


Họ và tên:*

Đơn vị:     

Điện thoại:*               

Email:*                       

Nội dung: